इयत्ता १० वी इतिहास व राज्यशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
इसवी सन १७३७ मध्ये जर्मनीत स्थापन झालेल्या कोणत्या विद्यापीठात इतिहास या विषयाला प्रथमच स्वतंत्र स्थान मिळाले?
धडा १: इतिहासलेखन : पाश्चात्त्य परंपरा
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. गॉटिंगेन विद्यापीठ
१७३७ मध्ये स्थापन झालेल्या गॉटिंगेन विद्यापीठात प्रथमच इतिहासाला स्वतंत्र स्थान मिळाले; नंतर इतर जर्मन विद्यापीठांनी हे अनुसरले.राजा हर्षाचे चरित्र सांगणारा सातव्या शतकातील ‘हर्षचरित’ हा ग्रंथ कोणी लिहिला?
धडा २: इतिहासलेखन : भारतीय परंपरा
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. बाणभट्ट
इसवी सनाच्या सातव्या शतकात बाणभट्ट याने ‘हर्षचरित’ लिहिले; त्यात तत्कालीन जीवनाचे वास्तववादी चित्रण आहे.‘उपयोजित इतिहास’ या संज्ञेसाठी कोणता पर्यायी शब्दप्रयोग वापरला जातो?
धडा ३: उपयोजित इतिहास
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. जनांसाठी इतिहास (पब्लिक हिस्टरी)
उपयोजित इतिहासालाच ‘जनांसाठी इतिहास’ (पब्लिक हिस्टरी) म्हणतात: इतिहासाचा उपयोग वर्तमान व भविष्यात लोकांसाठी करणे.महाराष्ट्रात ‘पत्रकार दिन’ कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?
धडा ५: प्रसारमाध्यमे आणि इतिहास
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ६ जानेवारी
‘दर्पण’ या पहिल्या मराठी पत्राचे संपादक बाळशास्त्री जांभेकर यांचा जन्मदिवस ६ जानेवारी हा ‘पत्रकार दिन’ म्हणून साजरा होतो.श्रीमती मनिषा बाठे यांच्या संशोधनानुसार मल्लखांब व त्यातील पकडी यांची निर्मिती कोणी केली?
धडा ७: खेळ आणि इतिहास
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. बाळंभट देवधर
उत्तरपेशवाईतील मल्लविद्यागुरू बाळंभट देवधर यांनी वानरांच्या झाडांवरील क्रीडा पाहून मल्लखांबाची निर्मिती केली.महाराष्ट्र शासनाच्या पुणे अभिलेखागारातील मराठ्यांच्या इतिहासाशी संबंधित सुमारे ५ कोटी मोडी कागदपत्रांना काय म्हणतात?
धडा ९: ऐतिहासिक ठेव्यांचे जतन
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. पेशवे दप्तर
पुणे अभिलेखागारात मराठ्यांच्या इतिहासाशी संबंधित सुमारे पाच कोटी मोडी कागदपत्रे आहेत; त्याला ‘पेशवे दप्तर’ म्हणतात.स्थानिक शासनसंस्थांना संविधानाची मान्यता कोणत्या संविधान दुरुस्त्यांमुळे मिळाली?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ७३ वी व ७४ वी
७३ व्या व ७४ व्या संविधान दुरुस्तीमुळे स्थानिक शासनसंस्थांना संविधानाची मान्यता मिळाली व त्यांचे अधिकार वाढले.भारतीय संविधानाच्या कोणत्या कलमाने स्वायत्त निवडणूक आयोगाची निर्मिती केली?
धडा ११: राज्यशास्त्र २ : निवडणूक प्रक्रिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कलम ३२४
कलम ३२४ ने निवडणूक आयोगाची निर्मिती केली; त्यात एक मुख्य निवडणूक आयुक्त व अन्य दोन निवडणूक आयुक्त असतात.स्वातंत्र्योत्तर काळात केंद्र व बहुतेक राज्यांत काँग्रेसला बहुमत होते; त्या काळातील पक्षपद्धतीचे वर्णन कसे केले जाते?
धडा १२: राज्यशास्त्र ३ : राजकीय पक्ष
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. एक प्रबळ पक्ष पद्धती
स्वातंत्र्योत्तर काळात राजकारणावर काँग्रेसची पकड होती, म्हणून त्या काळाला ‘एक प्रबळ पक्ष पद्धती’ म्हणतात; १९७७ मध्ये तिला आव्हान मिळाले.कामगारांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी १९२० मध्ये कोणती संघटना स्थापन झाली?
धडा १३: राज्यशास्त्र ४ : सामाजिक व राजकीय चळवळी
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस
कामगारांच्या प्रश्नांसाठी १९२० मध्ये ‘ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस’ स्थापन झाली; बाकी तीन शेतकऱ्यांच्या संघटना आहेत.
इयत्ता १० वी: इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.