इयत्ता १२ वी समाजशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २७ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
जात, पंथ, वय, लिंग किंवा सामाजिक दर्जा न पाहता सर्वांना मोफत भोजन देणाऱ्या शीख धर्मातील सामुदायिक स्वयंपाकघराला काय म्हणतात?
धडा १: भारतीय समाजाचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. लंगर
लंगर म्हणजे गुरुद्वारांमध्ये चालवले जाणारे सामुदायिक स्वयंपाकघर; ते सर्वांच्या समानतेचे प्रतीक आहे.महाराष्ट्रातील भक्तीचळवळीचा उगम इसवीसनाच्या १३ व्या शतकात कोणत्या संतांच्या काळात झाला?
धडा १: भारतीय समाजाचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. संत ज्ञानेश्वर
महाराष्ट्रातील भक्तीचळवळीचा उगम १३ व्या शतकात संत ज्ञानेश्वरांच्या काळात झाला; पंढरपूरचा विठोबा तिचा केंद्रबिंदू होता.१९७७ मध्ये भारतातील आदिवासींची पाच भौगोलिक प्रकारांत विभागणी कोणी केली?
धडा २: भारतीय समाजाचे वर्गीकरण
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. एल. पी. विद्यार्थी
एल. पी. विद्यार्थी (१९७७) यांनी परिस्थितिकीय, सामाजिक इत्यादी आधारांवर भारतीय आदिवासींची पाच प्रकारांत विभागणी केली.'सामाजिक वैविध्य जपणाऱ्या व्यक्तींची तुलनेने मोठी, लोकसंख्येची अधिक घनता असलेली आणि कायमस्वरूपी वसाहत' असे शहराचे वर्णन कोणी केले?
धडा २: भारतीय समाजाचे वर्गीकरण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. लुईस वर्थ
शहराची ही व्याख्या लुईस वर्थ यांची आहे; त्यात आकार, घनता, कायमस्वरूप आणि सामाजिक वैविध्य यांवर भर आहे.जजमानी व्यवस्थेत दात्याला (जजमानाला) सेवा देणाऱ्या कारागीर किंवा सेवा देणाऱ्या जातीतील ग्राहकाला काय म्हणत?
धडा ३: भारतीय समाजातील विविधता आणि एकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. कामीन
जजमानी व्यवस्थेत दाता (पूर्वी जमीनदार) म्हणजे जजमान आणि त्याला सेवा देणारा ग्राहक म्हणजे कामीन.कोणत्या वर्षी भाषेच्या आधाराने भारतीय राज्यांची पुनर्रचना करण्यात आली?
धडा ३: भारतीय समाजातील विविधता आणि एकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. १९५६
सन १९५६ मध्ये भाषेच्या आधाराने भारतीय राज्यांची पुनर्रचना झाली, म्हणून एका राज्यातील लोक मुख्यतः एक भाषा बोलतात.'जग अधिकाधिक जवळ येणे आणि आपण सर्व एकच आहोत अशी तीव्रतेने जाणीव होणे' अशी जागतिकीकरणाची व्याख्या कोणी केली?
धडा ४: भारतातील समाज परिवर्तनाच्या प्रक्रिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. रोलंड रॉबर्टसन
रोलंड रॉबर्टसन यांच्या मते जागतिकीकरण म्हणजे जग जवळ येणे आणि सर्व एकच असल्याची तीव्र जाणीव होणे.१९९१ मध्ये भारतातील जागतिकीकरणाच्या प्रक्रियेला चालना देणारे नवीन आर्थिक धोरण (LPG) कोणत्या अर्थमंत्र्यांनी अंमलात आणले?
धडा ४: भारतातील समाज परिवर्तनाच्या प्रक्रिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. डॉ. मनमोहनसिंग
१९९१ मध्ये तत्कालीन अर्थमंत्री डॉ. मनमोहनसिंग यांनी उदारीकरण, खाजगीकरण व जागतिकीकरणाचे (LPG) नवीन आर्थिक धोरण अंमलात आणले.देशातील पहिली कामगार संघटना 'बॉम्बे मिल हँडस् असोसिएशन' कोणी सुरू केली?
धडा ५: भारतातील सामाजिक चळवळी
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. नारायण मेघाजी लोखंडे
नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी देशातील पहिली कामगार संघटना 'बॉम्बे मिल हँडस् असोसिएशन' सुरू केली.बेरोजगारीचा विचार करताना सामान्यतः कोणत्या वयोगटातील लोकांनाच विचारात घेतले जाते?
धडा ६: भारतातील सामाजिक समस्या
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. १५–५९ वर्षे
बेरोजगारीत नोकरी नसलेल्या पण काम शोधणाऱ्या व्यक्तींचा विचार होतो आणि त्यात फक्त १५–५९ वयोगटातील लोक घेतले जातात.
इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.