इयत्ता १२ वी भूगोल – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.

1. लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या पहिल्या ('अतिशय स्थिर') टप्प्याबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

   धडा १: लोकसंख्या - भाग १

   • अजन्मदर जास्त पण मृत्युदर कमी असतो
   • बजन्मदर व मृत्युदर दोन्ही जास्त असतात
   • कजन्मदर व मृत्युदर दोन्ही कमी असतात
   • डमृत्युदर जन्मदरापेक्षा जास्त असतो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. जन्मदर व मृत्युदर दोन्ही जास्त असतात
   अतिशय स्थिर टप्प्यात जन्मदर व मृत्युदर दोन्ही अधिक असल्यामुळे लोकसंख्या वाढ स्थिर असते.

2. एका गावात ४,७५० स्त्रिया आणि ५,००० पुरुष आहेत. पाठ्यपुस्तकातील सूत्रानुसार त्या गावाचे लिंग गुणोत्तर किती?

   धडा २: लोकसंख्या - भाग २

   • अ१०५३
   • ब१०००
   • क९०५
   • ड९५०
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. ९५०
   लिंग गुणोत्तर = (एकूण स्त्रिया ÷ एकूण पुरुष) × १००० = (४७५० ÷ ५०००) × १००० = ९५० (दर हजार पुरुषांमागे स्त्रिया).

3. पाच वर्षांपेक्षा अधिक काळ लागवडीखाली न आणलेली (पडीक) लागवडयोग्य जमीन कोणत्या प्रकारात मोडते?

   धडा ३: मानवी वस्ती आणि भूमी उपयोजन

   • अपिकाऊ अनुत्पादक जमीन
   • बचालू पडजमीन
   • कचालू पडशिवायची पड जमीन
   • डनिव्वळ लागवडीखालील क्षेत्र
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. पिकाऊ अनुत्पादक जमीन
   पाच वर्षांपेक्षा जास्त पडीक जमीन पिकाऊ अनुत्पादक जमीन; एक वर्ष किंवा कमी म्हणजे चालू पडजमीन, १ ते ५ वर्षे म्हणजे चालू पडशिवायची पड जमीन.

4. रस्ता, रेल्वेमार्ग, कालवा किंवा नदीलगत त्याच्या आकाराप्रमाणे पसरत जाणाऱ्या वस्त्यांचा आकृतिबंध कोणता?

   धडा ३: मानवी वस्ती आणि भूमी उपयोजन

   • अआयताकृती
   • बवर्तुळाकार
   • करेषीय
   • डताराकृती
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. रेषीय
   रेषीय वस्तीत वस्त्या रस्ता, रेल्वेलाइन किंवा नदी-कालव्याला लागून एका रेषेत आढळतात.

5. पाठ्यपुस्तकानुसार उपजीविकेसाठी शिकार करणारे बुशमेन कोणत्या प्रदेशात राहतात?

   धडा ४: प्राथमिक आर्थिक क्रिया

   • अटुंड्रा प्रदेश
   • बविषुववृत्तीय सेल्व्हाज जंगले
   • ककलहारी वाळवंट
   • डअंदमान बेटे
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. कलहारी वाळवंट
   दक्षिण आफ्रिकेच्या कलहारी वाळवंटातील बुशमेन ही जमात उपजीविकेसाठी शिकार करते.

6. संसाधने, कौशल्ये व ग्राहक अनेक ठिकाणी सहज मिळत असल्यामुळे ज्या उद्योगासाठी स्थानाचे महत्त्व नसते, त्याला काय म्हणतात?

   धडा ५: द्वितीयक आर्थिक क्रिया

   • अस्थानमुक्त उद्योग
   • बकृषी आधारित उद्योग
   • कअवजड उद्योग
   • डसार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योग
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. स्थानमुक्त उद्योग
   स्थानमुक्त उद्योग कुठेही स्थापन करता येतात; मध निर्मिती उद्योग हे पाठ्यपुस्तकातील उदाहरण आहे.

7. खालीलपैकी कोणता तृतीयक आर्थिक व्यवसाय आहे?

   धडा ६: तृतीयक आर्थिक क्रिया

   • अखाणकाम
   • बलाकूडतोड
   • कमासेमारी
   • डटपालसेवा
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. टपालसेवा
   तृतीयक व्यवसाय म्हणजे सेवा, उदा. टपालसेवा; खाणकाम, लाकूडतोड व मासेमारी हे प्राथमिक व्यवसाय आहेत.

8. दूरदर्शन प्रसारण केंद्राचे क्षेत्र किंवा वाय-फाय हॉट-स्पॉटचे प्रभाव क्षेत्र यांसारखा एखाद्या कार्याभोवती तयार झालेला प्रदेश कोणता?

   धडा ७: प्रदेश आणि प्रादेशिक विकास

   • अऔपचारिक प्रदेश
   • बकार्यात्मक प्रदेश
   • कप्राकृतिक प्रदेश
   • डराजकीय प्रदेश
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. कार्यात्मक प्रदेश
   कार्यात्मक प्रदेश एखाद्या कार्यामुळे बांधलेला असतो; नद्यांची खोरी (प्राकृतिक) व जिल्हे (राजकीय) हे औपचारिक प्रदेश आहेत.

9. एखाद्या ठिकाणचे हवामान ठरवण्यासाठी तेथील हवेच्या स्थितीचा साधारण किती वर्षांचा अभ्यास केला जातो?

   धडा ८: भूगोल : स्वरूप व व्याप्ती

   • असुमारे १० वर्षे
   • बसुमारे ३० वर्षे
   • कसुमारे ५० वर्षे
   • डसुमारे १०० वर्षे
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. सुमारे ३० वर्षे
   हवेच्या स्थितीचा दीर्घकाळ (साधारणतः ३० वर्षे) अभ्यास करून हवामान ठरवतात; म्हणजे भूगोल 'काळा'चाही अभ्यास करतो.

10. स्पियरमन गुणानुक्रम सहसंबंध सूत्र R = 1 − 6Σd² ÷ n(n² − 1) वापरून n = 5 आणि Σd² = 4 असताना R किती?

    धडा ९: प्रात्यक्षिक

    • अ0.8
    • ब0.2
    • क0.96
    • ड0.6
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: अ. 0.8
    R = 1 − (6 × 4) ÷ (5 × 24) = 1 − 24 ÷ 120 = 1 − 0.2 = 0.8.

इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ

मागील दिवसांचे MCQ

• २७ ऑक्टोबर २०२६

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.