इयत्ता १२ वी अर्थशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २७ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

हा २७ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.

स्थूल (समग्रलक्षी) अर्थशास्त्राच्या दृष्टिकोनाच्या विकासाचे श्रेय कोणाला दिले जाते?

धडा १: सूक्ष्म आणि स्थूल अर्थशास्त्राचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. लॉर्ड जे. एम. केन्स
केन्स यांनी १९३६ च्या 'पैसा, व्याज व रोजगारविषयक सामान्य सिद्धान्त' या पुस्तकात आर्थिक समस्यांचा समग्रलक्षी पद्धतीने अभ्यास केला.
सुतार लाकडाच्या ओंडक्यापासून खुर्ची बनवतो. यात कोणती उपयोगिता निर्माण होते?

धडा २: उपयोगिता विश्लेषण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. रूप उपयोगिता
अस्तित्वात असलेल्या वस्तूचे आकारमान व स्वरूप बदलून (लाकडापासून फर्निचर) रूप उपयोगिता निर्माण होते.
विजेची मागणी दिवे, पंखे व धुलाईयंत्र यांसाठी केली जाते. एकाच वस्तूची अनेक उपयोगांसाठी होणारी मागणी म्हणजे:

धडा ३: मागणीचे विश्लेषण (३ अ)
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. संमिश्र मागणी
एका वस्तूची मागणी अनेक उपयोगांसाठी केली जाते तेव्हा ती संमिश्र मागणी असते; उदा. विजेची मागणी.
एका वस्तूची किंमत ₹५० वरून ₹४० झाली आणि तिची मागणी १०० नगांवरून १३० नग झाली. गुणोत्तर पद्धतीने मागणीची किंमत लवचिकता किती?

धडा ४: मागणीची लवचिकता (३ ब)
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 1.5, अधिक लवचीक मागणी
मागणीतील शेकडा बदल = ३०/१०० × १०० = ३०%; किमतीतील शेकडा बदल = १०/५० × १०० = २०%; Ed = ३० ÷ २० = 1.5, म्हणजे 1 पेक्षा जास्त.
एक उद्योगसंस्था ३० नग विकून ₹१,५०० व ३१ नग विकून ₹१,५४० एकूण प्राप्ती मिळवते. ३१ व्या नगाची सीमांत प्राप्ती किती?

धडा ५: पुरवठा विश्लेषण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ₹40
MRn = TRn − TRn−1 = १,५४० − १,५०० = ₹४०.
१९३३ साली प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात मक्तेदारीयुक्त स्पर्धेची संकल्पना प्रथम कोणी मांडली?

धडा ६: बाजाराचे प्रकार
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रा. इ. एच. चेंबरलीन
प्रा. चेंबरलीन यांनी १९३३ च्या 'Theory of Monopolistic Competition' या पुस्तकात ही संकल्पना प्रथम मांडली.
लासपेअर (Laspeyres) किंमत निर्देशांकात भार म्हणून कोणते नग वापरतात?

धडा ७: निर्देशांक
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. मूळ वर्षाचे नग
लासपेअर निर्देशांक P01 = Σp1q0 ÷ Σp0q0 × 100 यात मूळ वर्षाचे नग (q0) भार म्हणून वापरतात; पाश्चे निर्देशांकात चालू वर्षाचे नग.
राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या चक्रीय प्रवाहाच्या तीन क्षेत्र प्रतिमानात कुटुंबसंस्था व उद्योगसंस्था यांच्याबरोबर कोणत्या क्षेत्राचा समावेश होतो?

धडा ८: राष्ट्रीय उत्पन्न
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. शासकीय (सरकारी) क्षेत्र
तीन क्षेत्र प्रतिमानात शासकीय क्षेत्राचा समावेश होतो, म्हणून Y = C + I + G; परकीय क्षेत्र फक्त चार क्षेत्र प्रतिमानात येते.
करदात्याचे उत्पन्न वाढेल तसतसा ज्या प्रत्यक्ष कराचा दर वाढत जातो, त्या कराला काय म्हणतात?

धडा ९: भारतातील सार्वजनिक वित्तव्यवहार
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. प्रगतिशील कर
उत्पन्नवाढीबरोबर कराचे दरही वाढतात तो प्रगतिशील कर; भारतात प्रगतिशील कररचना प्रचलित आहे.
एखादा देश इतर देशांकडून कच्चा माल आयात करतो, त्यावर प्रक्रिया करतो आणि उत्पादने इतर देशांना विकतो. याला काय म्हणतात?

धडा ११: भारताचा विदेशी व्यापार
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. पुनर्निर्यात व्यापार
एका देशाकडून वस्तू खरेदी करून काही प्रक्रिया केल्यानंतर दुसऱ्या देशाला विकणे म्हणजे पुनर्निर्यात व्यापार; उदा. जपान.

📘 या विषयाच्या नोट्स 📚 बालभारती पाठ्यपुस्तक PDF 📝 सर्व विषयांचे MCQ

इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ

इंग्रजी युवकभारती मराठी युवकभारती हिंदी (युवकभारती)गणित व संख्याशास्त्र भाग 1 गणित व संख्याशास्त्र भाग 2 पुस्तपालन व लेखाकर्म वाणिज्य संघटन व व्यवस्थापन चिटणिसाची कार्यपद्धती गणित व संख्याशास्त्र (वाणिज्य) भाग 1 गणित व संख्याशास्त्र (वाणिज्य) भाग 2 इतिहास भूगोल राज्यशास्त्र समाजशास्त्र मानसशास्त्र

मागील दिवसांचे MCQ

२६ ऑक्टोबर २०२६

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.