इयत्ता ११ वी राज्यशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
राज्य म्हणून मान्यता मिळण्यासाठी आवश्यक असलेल्या वैशिष्ट्यांपैकी कोणते वैशिष्ट्य नाही?
धडा १: राज्य
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. एकच राजकीय पक्ष
राज्यासाठी सार्वभौमत्व, स्वतंत्र शासनसंस्था, भूप्रदेश आणि लोकसंख्या आवश्यक असतात; राजकीय पक्ष हा राज्याचा घटक नाही.नकारात्मक स्वातंत्र्य आणि सकारात्मक स्वातंत्र्य या दोन संकल्पना कोणत्या विचारवंताने मांडल्या?
धडा २: स्वातंत्र्य आणि हक्क
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. इसाया बर्लिन
रशियन-ब्रिटिश तत्त्वज्ञ इसाया बर्लिन यांनी नकारात्मक व सकारात्मक स्वातंत्र्य या संकल्पना मांडल्या.कोणत्याही सामाजिक संस्थेचे पहिले वैशिष्ट्य ‘न्याय’ असले पाहिजे, असे कोणत्या विचारवंताचे मत आहे?
धडा ३: समता आणि न्याय
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. जॉन रॉल्स
जॉन रॉल्स यांच्या मते न्याय हे प्रत्येक सामाजिक संस्थेचे पहिले वैशिष्ट्य असले पाहिजे.युनायटेड किंग्डमच्या संसदीय पद्धतीत राज्याचा प्रमुख कोण असतो?
धडा ४: संविधानिक शासन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. राजा/राणी (राजेशाही)
युनायटेड किंग्डममध्ये राजा/राणी राज्याचे प्रमुख असतात, तर प्रधानमंत्री शासनाचे प्रमुख असतात.भारतात लोकसभा व विधानसभेच्या निवडणुका कोणत्या पद्धतीने होतात?
धडा ५: प्रतिनिधित्वाची संकल्पना
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रथम पोहचणारा विजयी (First past the post)
या पद्धतीत सर्वांत जास्त मते मिळवणारा उमेदवार निवडून येतो; लोकसभा व विधानसभा निवडणुका याच पद्धतीने होतात.एखाद्या अधिकाऱ्याला किंवा शासकीय विभागाला त्याचे कर्तव्य पार पाडण्याचा आदेश देणारे रिट कोणते?
धडा ६: न्यायमंडळाची भूमिका
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. परमादेश
परमादेश म्हणजे आज्ञा: न्यायालय अधिकाऱ्याला किंवा विभागाला कर्तव्य पार पाडण्याचा आदेश देते.गुलिक व उर्विक यांच्या POSDCORB या संक्षेपातील ‘S’ हे अक्षर कशासाठी आहे?
धडा ७: लोकप्रशासन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कर्मचारी व्यवस्था (Staffing)
POSDCORB = नियोजन, संघटन, कर्मचारी व्यवस्था, दिग्दर्शन, समन्वय, अहवाल, अंदाजपत्रक.पंडित नेहरूंनी कोणत्या प्रकल्पांना ‘आधुनिक भारताची मंदिरे’ असे संबोधले?
धडा ८: विकास प्रशासन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. मोठी धरणे, उद्योग व सार्वजनिक क्षेत्रातील प्रकल्प
धरणे, उद्योग यांसारख्या सार्वजनिक क्षेत्रातील मोठ्या प्रकल्पांना नेहरूंनी ‘आधुनिक भारताची मंदिरे’ म्हटले.उत्तर अटलांटिक करार संघटनेची (NATO) निर्मिती कोणत्या वर्षी झाली?
धडा ९: १९४५ नंतरचे जग – I
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. १९४९
पश्चिम युरोप व अमेरिकेच्या संरक्षणासाठी १९४९ मध्ये NATO हा लष्करी गट निर्माण झाला.१९६१ साली पहिली अलिप्ततावादी परिषद कोठे भरवण्यात आली?
धडा १०: १९४५ नंतरचे जग – II
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. बेलग्रेड
पहिली अलिप्ततावादी परिषद १९६१ मध्ये बेलग्रेड (युगोस्लाव्हिया) येथे झाली; बांडुंग (१९५५) ही आफ्रो-आशियाई परिषद होती.
इयत्ता ११ वी: इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.