इयत्ता ११ वी भौतिकशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. 0.03060 m या मापनात किती सार्थक अंक (significant figures) आहेत?

   धडा १: Units and Measurements

   • अ2
   • ब3
   • क4
   • ड5
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 4
   पहिल्या शून्येतर अंकाआधीची शून्ये सार्थक नसतात; 3 व 6 मधील शून्य आणि दशांश चिन्हानंतरचे शेवटचे शून्य सार्थक असतात, म्हणून 3, 0, 6, 0 = 4.

2. सेल्सिअस मापक्रमावर निरपेक्ष शून्य तापमान (absolute zero, केल्विन मापक्रमाचा शून्य) किती असते?

   धडा ७: Thermal Properties of Matter

   • अ0 °C
   • ब−273.15 °C
   • क−100 °C
   • ड−32 °C
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. −273.15 °C
   सर्व वायूंचे दाब–तापमान आलेख −273.15 °C ला तापमान अक्ष छेदतात; हेच निरपेक्ष शून्य, म्हणजे केल्विन मापक्रमाचा शून्य.

3. एक चेंडू जमिनीवरून 20 m/s वेगाने क्षितिजाशी 45° कोनात फेकला. g = 10 m/s² घेतल्यास त्याचा क्षैतिज पल्ला (horizontal range) किती?

   धडा ३: Motion in a Plane

   • अ80 m
   • ब20 m
   • क40 m
   • ड400 m
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 40 m
   R = u² sin2θ / g = (20)² × sin90° / 10 = 400 × 1 / 10 = 40 m (45° ला पल्ला महत्तम असतो).

4. केप्लरच्या क्षेत्रफळाच्या नियमानुसार (law of areas) सूर्याभोवती फिरणारा ग्रह:

   धडा ५: Gravitation

   • असूर्याच्या सर्वांत जवळ असताना सर्वांत वेगाने फिरतो
   • बकक्षेतील प्रत्येक बिंदूवर समान वेगाने फिरतो
   • कसूर्यापासून सर्वांत दूर असताना सर्वांत वेगाने फिरतो
   • डसूर्याच्या सर्वांत जवळ असताना सर्वांत हळू फिरतो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. सूर्याच्या सर्वांत जवळ असताना सर्वांत वेगाने फिरतो
   ग्रह व सूर्य यांना जोडणारी रेषा समान कालावधीत समान क्षेत्रफळ व्यापते, म्हणून ग्रह सूर्याजवळ असताना जास्त वेगाने फिरतो.

5. स्थितिस्थापक मर्यादेत पॉयसनचे गुणोत्तर (Poisson's ratio) म्हणजे कशाचे गुणोत्तर?

   धडा ६: Mechanical Properties of Solids

   • अप्रतिबल व विकृती (stress : strain)
   • बरेखीय विकृती व पार्श्विक विकृती
   • कअपरूपण प्रतिबल व अपरूपण विकृती
   • डपार्श्विक विकृती व रेखीय विकृती (lateral strain : linear strain)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. पार्श्विक विकृती व रेखीय विकृती (lateral strain : linear strain)
   पॉयसनचे गुणोत्तर = पार्श्विक विकृती ÷ रेखीय विकृती; दोन विकृतींचे गुणोत्तर असल्याने त्याला एकक नाही.

6. न्यूटनने हवेतील ध्वनीचे प्रसारण समतापी (isothermal) मानले. लाप्लासच्या दुरुस्तीने v = √(P/ρ) या सूत्रात कोणता घटक आला?

   धडा ८: Sound

   • अपाऱ्याची घनता
   • बγ = Cp/Cv, हवेच्या विशिष्ट उष्मांचे गुणोत्तर
   • कगुरुत्वीय त्वरण g
   • डहवेचे तापमान °C मध्ये
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. γ = Cp/Cv, हवेच्या विशिष्ट उष्मांचे गुणोत्तर
   लाप्लासच्या मते संपीडन व विरलन ही प्रक्रिया समोष्ण (adiabatic) असते, म्हणून v = √(γP/ρ), हवेसाठी γ = Cp/Cv ≈ 1.41; हे मूल्य प्रयोगाशी जुळते.

7. माध्यमांच्या जोडीसाठी क्रांतिक कोन (critical angle) म्हणजे घन माध्यमातील असा आपतन कोन, ज्यासाठी विरल माध्यमातील अपवर्तन कोन किती असतो?

   धडा ९: Optics

   • अ90°
   • ब0°
   • क45°
   • डआपतन कोनाइतकाच
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. 90°
   क्रांतिक कोनाला अपवर्तित किरण पृष्ठभागालगत जातो (r = 90°); यापेक्षा मोठ्या आपतन कोनाला पूर्ण आंतरिक परावर्तन होते.

8. स्थिर असलेले दोन बिंदू प्रभार एकमेकांना F बलाने प्रतिकर्षित करतात. प्रभार तेच ठेवून त्यांतील अंतर तिप्पट केले तर नवे बल किती?

   धडा १०: Electrostatics

   • अF/3
   • ब3F
   • क9F
   • डF/9
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. F/9
   कुलॉम्बच्या नियमानुसार F ∝ 1/r²; अंतर तिप्पट केल्यास बल 1/3² = 1/9 पट होते.

9. 4 Ω व 12 Ω चे रोध समांतर जोडणीत (parallel) जोडले. त्यांचा परिणामी रोध किती?

   धडा ११: Electric Current Through Conductors

   • अ16 Ω
   • ब8 Ω
   • क3 Ω
   • ड0.33 Ω
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 3 Ω
   1/Rp = 1/4 + 1/12 = 3/12 + 1/12 = 4/12, म्हणून Rp = 3 Ω (सर्वांत लहान रोधापेक्षाही कमी).

10. शुद्ध सिलिकॉनमध्ये फॉस्फरस ही पंचसंयुजी अशुद्धी (pentavalent impurity) मिसळल्यास त्यातील बहुसंख्य प्रभारवाहक (majority charge carriers) कोणते असतात?

    धडा १४: Semiconductors

    • अइलेक्ट्रॉन
    • बहोल (holes)
    • कप्रोटॉन
    • डन्यूट्रॉन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: अ. इलेक्ट्रॉन
    पंचसंयुजी दाता अणू एक जादा मुक्त इलेक्ट्रॉन देतो; त्यामुळे n-प्रकारचा अर्धसंवाहक बनतो, ज्यात इलेक्ट्रॉन बहुसंख्य व होल अल्पसंख्य प्रभारवाहक असतात.

इयत्ता ११ वी: इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.