बी.कॉम. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) परिव्यय लेखांकन – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमावर आधारित

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. उत्पादनाची पातळी बदलली तरी (एका मर्यादेत) एकूण रक्कम तितकीच राहणाऱ्या परिव्ययाला काय म्हणतात?

   धडा १: Cost Concepts and Classification

   • अबदलता परिव्यय (variable cost)
   • बअर्ध-बदलता परिव्यय (semi-variable cost)
   • कसीमांत परिव्यय (marginal cost)
   • डस्थिर परिव्यय (fixed cost)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. स्थिर परिव्यय (fixed cost)
   कारखाना भाड्यासारखा स्थिर परिव्यय उत्पादनानुसार एकूण बदलत नाही; मात्र उत्पादन वाढल्यास प्रति नग परिव्यय कमी होतो.

2. प्रत्यक्ष माल ₹40,000, प्रत्यक्ष मजुरी ₹25,000, प्रत्यक्ष खर्च ₹5,000 आणि कारखाना उपरिव्यय ₹15,000. कारखाना परिव्यय (works cost) किती?

   धडा २: Cost Sheet

   • अ₹70,000
   • ब₹85,000
   • क₹80,000
   • ड₹90,000
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. ₹85,000
   मूळ परिव्यय (prime cost) = 40,000 + 25,000 + 5,000 = ₹70,000; कारखाना परिव्यय = 70,000 + 15,000 = ₹85,000.

3. वार्षिक गरज 1,600 नग, मागणी खर्च प्रति मागणी ₹50 आणि साठा धारण खर्च प्रति नग प्रति वर्ष ₹4 आहे. आर्थिक मागणी संख्या (EOQ) किती?

   धडा ३: Material Control and Pricing of Issues

   • अ200 नग
   • ब400 नग
   • क100 नग
   • ड800 नग
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. 200 नग
   EOQ = √(2AO/C) = √(2 × 1,600 × 50 ÷ 4) = √40,000 = 200 नग.

4. माल वितरणाच्या FIFO (प्रथम आवक प्रथम जावक) पद्धतीत माल कोणत्या किमतीने दिला जातो?

   धडा ३: Material Control and Pricing of Issues

   • असर्वात शेवटच्या खरेदीच्या किमतीने
   • बसर्व खरेदींच्या सरासरी किमतीने
   • कसाठ्यात असलेल्या सर्वात जुन्या खरेदीच्या किमतीने
   • डवितरणाच्या दिवशीच्या बाजारभावाने
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. साठ्यात असलेल्या सर्वात जुन्या खरेदीच्या किमतीने
   FIFO मध्ये आधी आलेला (सर्वात जुना) माल आधी दिला जातो, त्यामुळे शिल्लक साठा अलीकडच्या किमतीने मूल्यांकित होतो.

5. प्रमाणित वेळ 10 तास, प्रत्यक्ष वेळ 8 तास, मजुरी दर प्रति तास ₹20. हॅल्से अधिलाभ योजनेनुसार (वाचलेल्या वेळेच्या 50%) कामगाराची एकूण कमाई किती?

   धडा ४: Labour Cost and Incentive Plans

   • अ₹160
   • ब₹180
   • क₹192
   • ड₹200
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. ₹180
   कमाई = 8 × 20 + 50% × (10 − 8) × 20 = 160 + 20 = ₹180.

6. कारखाना भाडे उत्पादन विभागांमध्ये जागेच्या क्षेत्रफळानुसार विभागणे याला काय म्हणतात?

   धडा ५: Overheads: Allocation, Apportionment and Absorption

   • अविभाजन (apportionment)
   • बवाटप (allocation)
   • कशोषण (absorption)
   • डमेळ (reconciliation)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. विभाजन (apportionment)
   एक उपरिव्यय योग्य आधारावर अनेक परिव्यय केंद्रांत विभागणे म्हणजे विभाजन; संपूर्ण खर्च एकाच केंद्रावर टाकणे म्हणजे वाटप.

7. यंत्राचे उपरिव्यय ₹60,000 असून यंत्र 4,000 तास चालते. यंत्र तास दर (machine hour rate) किती?

   धडा ५: Overheads: Allocation, Apportionment and Absorption

   • अप्रति तास ₹1.5
   • बप्रति तास ₹150
   • कप्रति तास ₹24
   • डप्रति तास ₹15
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. प्रति तास ₹15
   यंत्र तास दर = उपरिव्यय ÷ यंत्र तास = 60,000 ÷ 4,000 = प्रति तास ₹15.

8. काम परिव्यय पद्धत (job costing) कोठे सर्वात योग्य असते?

   धडा ६: Job and Contract Costing

   • अएकसारख्या वस्तू सतत प्रक्रियांतून जातात तेथे
   • बवाहतुकीसारख्या सेवा दिल्या जातात तेथे
   • कग्राहकांच्या विशिष्ट मागणीनुसार काम केले जाते तेथे
   • डएकच प्रमाणित वस्तू मोठ्या प्रमाणात बनते तेथे
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. ग्राहकांच्या विशिष्ट मागणीनुसार काम केले जाते तेथे
   काम परिव्यय पद्धतीत प्रत्येक स्वतंत्र मागणीचा परिव्यय काढतात (उदा. छपाई, दुरुस्ती); सतत एकसारख्या उत्पादनासाठी प्रक्रिया परिव्यय वापरतात.

9. प्रक्रिया परिव्यय पद्धतीत असामान्य तोट्याचा (abnormal loss) परिव्यय कोणत्या खात्यात वर्ग केला जातो?

   धडा ७: Process Costing

   • अपरिव्यय नफा-तोटा खाते (Costing P&L A/c)
   • बपुढील प्रक्रिया खाते
   • कचांगल्या नगांच्या परिव्ययात
   • डसामान्य तोटा खाते
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. परिव्यय नफा-तोटा खाते (Costing P&L A/c)
   असामान्य तोटा टाळता येण्याजोगा असतो, म्हणून तो चांगल्या नगांच्या परिव्ययात न धरता परिव्यय नफा-तोटा खात्यात टाकतात.

10. पुढीलपैकी कोणती बाब फक्त वित्तीय लेख्यांत येते, परिव्यय लेख्यांत नाही, ज्यामुळे मेळ (reconciliation) आवश्यक होतो?

    धडा ८: Reconciliation of Cost and Financial Accounts

    • अप्रत्यक्ष मजुरी
    • बमिळालेला लाभांश (dividend received)
    • कवापरलेला कच्चा माल
    • डकारखाना उपरिव्यय
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: ब. मिळालेला लाभांश (dividend received)
    मिळालेला लाभांश हे पूर्णपणे वित्तीय उत्पन्न असल्याने परिव्यय लेख्यांत नोंदवले जात नाही; बाकी तिन्ही दोन्ही लेख्यांत येतात.

बी.कॉम. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.