इयत्ता १२ वी मराठी युवकभारती – भाग ५ – व्याकरण: व्याकरण : प्रयोग MCQ
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, शेवटी गुण. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
वाक्यातील कर्ता-क्रियापद आणि कर्म-क्रियापद यांच्या संबंधाला काय म्हणतात?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. प्रयोग
कर्त्याला किंवा कर्माला प्राधान्य दिल्यामुळे क्रियापदाचे रूप बदलते; या संबंधालाच ‘प्रयोग’ म्हणतात.पाठ्यपुस्तकानुसार प्रयोगाचे मुख्य प्रकार कोणते?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. कर्तरी, कर्मणी, भावे
प्रयोगाचे कर्तरी, कर्मणी आणि भावे असे तीन मुख्य प्रकार आहेत.‘राजू पत्र लिहितो.’ हे वाक्य ‘रिमा पत्र लिहिते.’ असे झाले. क्रियापद बदलण्याचे कारण काय आणि हा कोणता प्रयोग?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. कर्त्याचे लिंग बदलले - कर्तरी
कर्ता बदलताच क्रियापद ‘लिहितो’ चे ‘लिहिते’ झाले; क्रियापद कर्त्याप्रमाणे बदलते तेव्हा कर्तरी प्रयोग असतो.कर्तरी प्रयोगात कर्ता कोणत्या विभक्तीत असतो?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. प्रथमा
कर्तरी प्रयोगात कर्ता प्रथमा विभक्तीत असतो आणि कर्म असल्यास ते प्रथमा किंवा द्वितीयेत असते.‘मुले मैदानावर खेळतात.’ या वाक्यातील प्रयोग ओळखा.
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कर्तरी प्रयोग
कर्ता ‘मुले’ प्रथमा अनेकवचनी असून क्रियापद ‘खेळतात’ त्याच्याप्रमाणे आहे, म्हणून कर्तरी.कर्मणी प्रयोगात कर्म नेहमी कोणत्या विभक्तीत असते?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रथमा
कर्मणी प्रयोगात कर्ता सामान्यतः तृतीयेत आणि कर्म नेहमी प्रथमा विभक्तीत असते.‘मीराने आंबा खाल्ला.’ चे ‘मीराने आंबे खाल्ले.’ झाले. क्रियापद बदलण्याचे कारण कोणते?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. कर्माचे वचन बदलले
कर्म ‘आंबा’ अनेकवचनी ‘आंबे’ होताच क्रियापद बदलले; क्रियापद कर्माप्रमाणे बदलणे हे कर्मणी प्रयोगाचे लक्षण.‘रमेशने गोष्ट सांगितली.’ या वाक्यातील प्रयोग कोणता?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कर्मणी प्रयोग
कर्ता ‘रमेशने’ तृतीयेत आहे आणि ‘सांगितली’ हे क्रियापद स्त्रीलिंगी कर्म ‘गोष्ट’प्रमाणे आहे, म्हणून कर्मणी.भावे प्रयोगातील क्रियापदाचे रूप नेहमी कसे असते?
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. तृतीय पुरुषी, नपुंसकलिंगी, एकवचनी
भावे प्रयोगात क्रियापद कर्ता किंवा कर्म यांच्याप्रमाणे बदलत नाही; ते नेहमी तृतीय पुरुषी, नपुंसकलिंगी, एकवचनी असते.‘आजीने नातवाला जवळ घेतले.’ या वाक्यातील प्रयोग ओळखा.
धडा २३: व्याकरण : प्रयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. भावे प्रयोग
कर्ता तृतीयेत (आजीने), कर्म द्वितीयेत (नातवाला) आणि क्रियापद ‘घेतले’ नपुंसकलिंगी एकवचनी आहे, म्हणून भावे.
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील या धड्यावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत.