इयत्ता १० वी इतिहास व राज्यशास्त्र – राज्यशास्त्र धडा १: संविधानाची वाटचाल MCQ
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, शेवटी गुण. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
भारतात संविधानानुसार राज्यकारभार कोणत्या दिवसापासून सुरू झाला?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. २६ जानेवारी १९५०
भारतात संविधानानुसार राज्यकारभार २६ जानेवारी १९५० पासून सुरू झाला.संविधानाने सुरुवातीला प्रौढ मताधिकार दिला तेव्हा स्त्री-पुरुषांसाठी मतदानाचे किमान वय किती होते?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. २१ वर्षे
संविधानाने सुरुवातीला २१ वर्षे वयाची अट ठेवून मताधिकार दिला; नंतर मतदाराचे वय २१ वरून १८ वर्षे करण्यात आले.कोणत्या घटनादुरुस्त्यांमुळे स्थानिक शासनसंस्थांना संविधानाची मान्यता मिळाली व त्यांचे अधिकार वाढले?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ७३ वी व ७४ वी
७३ वी व ७४ वी घटनादुरुस्ती हे लोकशाही विकेंद्रीकरणातील महत्त्वाचे पाऊल असून त्यामुळे स्थानिक शासनसंस्थांना संविधानाची मान्यता मिळाली.७३ व्या व ७४ व्या घटनादुरुस्तीने स्थानिक शासनसंस्थांमध्ये महिलांसाठी किती जागा राखीव ठेवल्या?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ३३%
या घटनादुरुस्त्यांनी महिलांसाठी ३३% जागा राखीव ठेवल्या; नंतर महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांनी हे प्रमाण ५०% केले.गेल्या काही दशकांतील हक्काधारित दृष्टिकोनात विकासाच्या संदर्भात नागरिकांकडे कसे पाहिले जाते?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. विकास हा ज्यांचा हक्क आहे असे हक्कधारक
पूर्वी नागरिकांकडे लाभार्थी म्हणून पाहिले जात असे; हक्काधारित दृष्टिकोनात विकास हा नागरिकांचा हक्कच मानला जातो.माहितीचा अधिकार नागरिकांना मुख्यतः सुशासनाची कोणती वैशिष्ट्ये प्रत्यक्षात आणण्यासाठी देण्यात आला?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. पारदर्शकता व उत्तरदायित्व
माहितीच्या अधिकारामुळे शासनाच्या कारभारात पारदर्शकता व उत्तरदायित्व आले आणि गुप्तता कमी झाली.संविधानात दुरुस्ती करण्याच्या संसदेच्या अधिकारावर न्यायालयाने कोणती मर्यादा घातली आहे?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. संसद संविधानाच्या मूलभूत चौकटीत बदल करू शकत नाही
संसदेला दुरुस्तीचा अधिकार न्यायालयाने मान्य केला, पण संविधानाच्या मूलभूत चौकटीत बदल करता येणार नाही अशी भूमिका घेतली.महिलांसाठी राष्ट्रीय पातळीवर कोणती संस्था स्थापन करण्यात आली असून राज्य पातळीवरही तशाच संस्था आहेत?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. राष्ट्रीय महिला आयोग
महिलांसाठी राष्ट्रीय महिला आयोग स्थापन करण्यात आला असून राज्य पातळीवरही असे आयोग आहेत.अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती यांच्यावरील अत्याचारांपासून संरक्षण देणाऱ्या कायद्याचा मुख्य उद्देश कोणता?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. अनुसूचित जाती-जमातींवरील अन्याय रोखणे व अत्याचार दंडनीय करणे
हा कायदा सामाजिक न्यायासाठी महत्त्वाचा आहे: तो अनुसूचित जाती-जमातींवरील अन्याय रोखतो व त्यांच्यावरील अत्याचार शिक्षेस पात्र ठरवतो.पाठात सांगितल्याप्रमाणे लोकशाही विकेंद्रीकरणाच्या तरतुदी संविधानाच्या कोणत्या भागात आहेत?
धडा १०: राज्यशास्त्र १ : संविधानाची वाटचाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. मार्गदर्शक तत्त्वे
संविधानातील मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये लोकशाही विकेंद्रीकरणाच्या, म्हणजे स्थानिक शासनसंस्थांना अधिकार देण्याच्या तरतुदी आहेत.
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील या धड्यावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत.