इयत्ता १२ वी रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.

1. एका अंतःकेंद्रित घनीय (body-centred cubic, bcc) एकक कोष्ठात (unit cell) प्रत्यक्षात किती कण असतात?

   धडा १: Solid State

   • अ1
   • ब4
   • क2
   • ड8
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 2
   8 कोपऱ्यांतील प्रत्येक कणाचा 1/8 भाग (एकूण 1) + केंद्रातील 1 पूर्ण कण = 2.

2. अबाष्पनशील द्रव्य (non-volatile solute) विरघळलेल्या द्रावणासाठी द्रावकाच्या बाष्पदाबातील सापेक्ष घट (relative lowering of vapour pressure) कशाबरोबर असते?

   धडा २: Solutions

   • अद्राव्याचा मोल अंश (mole fraction of solute)
   • बद्रावकाचा मोल अंश
   • कद्रावणाची मोललता (molality)
   • डशुद्ध द्रावकाचा बाष्पदाब
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. द्राव्याचा मोल अंश (mole fraction of solute)
   ΔP = P₁⁰x₂, म्हणून ΔP/P₁⁰ = x₂, म्हणजे द्राव्याचा मोल अंश.

3. 298 K तापमानाला एका जलीय द्रावणाचा pH = 3 आहे. त्याचा pOH किती?

   धडा ३: Ionic Equilibria

   • अ3
   • ब7
   • क14
   • ड11
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 11
   298 K ला pH + pOH = 14, म्हणून pOH = 14 − 3 = 11.

4. एक मोल इलेक्ट्रॉनवरील प्रभाराला काय म्हणतात?

   धडा ५: Electrochemistry

   • अएक कूलोम
   • बएक फॅराडे (faraday, सुमारे 96500 C)
   • कएक अँपिअर
   • डएक व्होल्ट
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. एक फॅराडे (faraday, सुमारे 96500 C)
   एक मोल इलेक्ट्रॉनवरील प्रभार 96500 C असतो; यालाच एक फॅराडे (1 F) म्हणतात.

5. एका प्रथम कोटीच्या अभिक्रियेचा (first order reaction) दर स्थिरांक k = 0.0231 min⁻¹ आहे. तिचा अर्धायुष्य काल (half-life) किती?

   धडा ६: Chemical Kinetics

   • अ30 min
   • ब3 min
   • क0.016 min
   • ड300 min
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. 30 min
   प्रथम कोटीच्या अभिक्रियेसाठी t½ = 0.693/k = 0.693/0.0231 = 30 min.

6. इथिलीनडायअमाइनटेट्राअॅसिटेट आयन (EDTA⁴⁻) किती दाता अणूंद्वारे (donor atoms) धातू आयनाशी बंध करतो?

   धडा ९: Coordination Compounds

   • अ2 (द्विदंती, bidentate)
   • ब4 (चतुर्दंती, tetradentate)
   • क6 (षट्दंती, hexadentate)
   • ड1 (एकदंती, monodentate)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 6 (षट्दंती, hexadentate)
   EDTA⁴⁻ चार ऑक्सिजन व दोन नायट्रोजन अणूंच्या इलेक्ट्रॉन जोड्या वापरतो, म्हणून तो षट्दंती (hexadentate) लिगंड आहे.

7. अल्किल हॅलाइडच्या किरल (chiral) कार्बन अणूवर होणाऱ्या SN2 अभिक्रियेत मिळणाऱ्या उत्पादितामध्ये:

   धडा १०: Halogen Derivatives

   • असंरूपण (configuration) कायम राहते
   • बरेसेमिक मिश्रण (racemic mixture) मिळते
   • कप्रकाशीय क्रियाशीलतेत काहीच बदल होत नाही
   • डसंरूपणाचे व्युत्क्रमण (inversion of configuration) होते
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. संरूपणाचे व्युत्क्रमण (inversion of configuration) होते
   SN2 मध्ये केंद्रकस्नेही (nucleophile) बाहेर पडणाऱ्या गटाच्या विरुद्ध बाजूने हल्ला करतो, म्हणून छत्री उलटावी तसे संरूपण उलटते (Walden inversion).

8. प्रोपेनामाइड (CH₃CH₂CONH₂) ब्रोमीन व संहत जलीय KOH सोबत तापवले. कोणते अमाइन तयार होते?

   धडा १३: Amines

   • अप्रोपिलअमाइन (CH₃CH₂CH₂NH₂)
   • बइथिलअमाइन (CH₃CH₂NH₂)
   • कमिथिलअमाइन (CH₃NH₂)
   • डब्युटिलअमाइन (C₄H₉NH₂)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. इथिलअमाइन (CH₃CH₂NH₂)
   हॉफमन ब्रोमअमाइड अवक्रमणात (Hofmann bromamide degradation) C=O चा कार्बन निघून जातो, म्हणून एक कार्बन कमी असलेले प्राथमिक अमाइन मिळते: 3 C → 2 C, इथिलअमाइन.

9. खालीलपैकी कोणती शर्करा अक्षपणकारी (non-reducing sugar) आहे?

   धडा १४: Biomolecules

   • अग्लुकोज
   • बमाल्टोज
   • कसुक्रोज
   • डफ्रुक्टोज
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. सुक्रोज
   सुक्रोजमध्ये ग्लुकोज (C-1) व फ्रुक्टोज (C-2) दोघांचे क्षपणकारी गट ग्लायकोसिडिक बंधात वापरले जातात, म्हणून ती अक्षपणकारी आहे.

10. सर्वसाधारणपणे नॅनोमीटर प्रमाण (nanometer scale) कोणत्या आकारमान कक्षेला म्हणतात?

    धडा १६: Green Chemistry and Nanochemistry

    • अ1–100 nm
    • ब100–1000 nm
    • क0.01–0.1 nm
    • ड1–100 μm
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: अ. 1–100 nm
    पाठ्यपुस्तकानुसार नॅनो प्रमाण 1–100 nm आहे, आणि 1 nm = 10⁻⁹ m (मीटरचा एक अब्जांश भाग).

इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ

मागील दिवसांचे MCQ

• २७ ऑक्टोबर २०२६

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.