इयत्ता १२ वी जीवशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
परागकणाचा जाड बाह्य थर (एक्झाइन, exine) कोणत्या कठीण, जैविक विघटन न होणाऱ्या पदार्थाचा बनलेला असतो?
धडा १: Reproduction in Lower and Higher Plants
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. स्पोरोपोलेनिन (sporopollenin)
एक्झाइन स्पोरोपोलेनिनचा बनलेला असतो; तो रसायनांना दाद देत नाही आणि त्याचे जैविक विघटन होत नाही.मानवी स्त्रीमध्ये फलन (fertilization) सहसा प्रजनन मार्गाच्या कोणत्या भागात होते?
धडा २: Reproduction in Lower and Higher Animals
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. अंडवाहिनीचा (fallopian tube) ॲम्पुला भाग
शुक्राणू व द्वितीयक अंडपेशी (secondary oocyte) अंडवाहिनीच्या ॲम्पुला भागात भेटतात, तिथेच फलन होते.सामान्यतः गर्भाचे रोपण (implantation) गर्भाशयाच्या कोणत्या भागात होते?
धडा २: Reproduction in Lower and Higher Animals
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. फंडस (fundus)
गर्भाशयाचा वरचा घुमटाकार भाग म्हणजे फंडस; सामान्यतः तिथेच गर्भाचे रोपण होते.विविध पृष्ठवंशीय प्राण्यांच्या पुढच्या पायांत (forelimbs) हाडांचा संच सारखा असतो (ह्युमरस, रेडिअस-अल्ना, कार्पल्स…) पण कार्ये वेगवेगळी असतात. अशा समजात अवयवांतील (homologous organs) फरक कशाचे उदाहरण आहे?
धडा ५: Origin and Evolution of Life
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अपसारी उत्क्रांती (divergent evolution / adaptive radiation)
समजात अवयव समान पूर्वज दाखवतात; त्यांच्यातील फरक अपसारी उत्क्रांतीमुळे (adaptive radiation) निर्माण झाले.वनस्पतीतून द्रव स्वरूपात पाणी बाहेर पडणे (बिंदुस्राव, guttation) कोणत्या विशेष रचनांमधून होते?
धडा ६: Plant Water Relation
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. जलरंध्रे (hydathodes / water stomata)
बिंदुस्राव म्हणजे जलरंध्रांमधून (hydathodes) द्रव पाणी बाहेर पडणे; बाष्प स्वरूपातील पाण्याचा ऱ्हास म्हणजे बाष्पोत्सर्जन.मानवी हृदयाचा गतिनियंत्रक (pacemaker) म्हणून कार्य करणारी SA गाठ (SA node) कोठे असते?
धडा ८: Respiration and Circulation
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. उजव्या अलिंदात (right atrium)
SA (सायनु-एट्रिअल) गाठ उजव्या अलिंदाच्या भित्तिकेत असते आणि आकुंचनाची प्रत्येक लहर सुरू करते.एका निरोगी प्रौढ व्यक्तीचा रक्तदाब 120/80 mmHg आहे. तिचा नाडी दाब (pulse pressure) किती?
धडा ८: Respiration and Circulation
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. 40 mmHg
नाडी दाब = आकुंचन दाब (systolic) − शिथिलन दाब (diastolic) = 120 − 80 = 40 mmHg.वायडाल चाचणी (Widal test) कोणत्या रोगाच्या निदानासाठी वापरली जाते?
धडा १०: Human Health and Diseases
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. विषमज्वर (typhoid)
साल्मोनेला टायफी (Salmonella typhi) मुळे होणाऱ्या विषमज्वराचे निदान वायडाल चाचणीने केले जाते.PCR मध्ये सुमारे 70–75 °C तापमानाला प्रायमर लांबवण्यासाठी (primer extension) न्यूक्लिओटाइड्स जोडणारे विकर (enzyme) कोणते?
धडा १२: Biotechnology
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. Taq DNA पॉलिमरेज
Taq DNA पॉलिमरेज उष्णता-स्थिर (thermostable) असल्याने 70–75 °C ला काम करून प्रायमर लांबवते.पुढीलपैकी कोणती पद्धत बाह्यस्थलीय संवर्धनाची (ex situ conservation) आहे?
धडा १५: Biodiversity, Conservation and Environmental Issues
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. बीज बँक (seed bank)
बाह्यस्थलीय संवर्धनात सजीवांचे संरक्षण त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाबाहेर केले जाते, उदा. बीज बँक; इतर तिन्ही स्वस्थलीय (in situ) पद्धती आहेत.
इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.