बी.एससी. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६) प्राणीशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
मेंडेलच्या द्विसंकर संकरात (dihybrid cross) (उदा. गोल-पिवळे × सुरकुतलेले-हिरवे) F2 पिढीतील दृश्यरूप गुणोत्तर (phenotypic ratio) किती असते?
धडा १: Mendelian Genetics and Linkage
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 9 : 3 : 3 : 1
स्वतंत्रपणे विभक्त होणाऱ्या दोन जनुक जोड्यांमुळे F2 मध्ये (3 : 1) × (3 : 1) = 9 : 3 : 3 : 1 मिळते; 1 : 1 : 1 : 1 हे द्विसंकर कसोटी संकराचे (test cross) गुणोत्तर आहे.हार्डी-वाईनबर्ग समतोलातील (Hardy–Weinberg equilibrium) एका लोकसंख्येत 16% व्यक्ती अप्रभावी दृश्यरूप (aa) दाखवतात. विषमयुग्मकी (heterozygous, Aa) व्यक्तींची वारंवारता किती?
धडा ३: Population Genetics and Hardy–Weinberg Law
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. 0.48
q² = 0.16, म्हणून q = 0.4 आणि p = 0.6; विषमयुग्मकी = 2pq = 2 × 0.6 × 0.4 = 0.48.लँगरहॅन्सच्या द्वीपांमधील (islets of Langerhans) कोणत्या पेशी इन्सुलिन (insulin) स्रवतात?
धडा ७: Endocrine System
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. बीटा (β) पेशी
β-पेशी इन्सुलिन, α-पेशी ग्लुकॅगॉन आणि δ-पेशी सोमॅटोस्टॅटिन स्रवतात; असिनार पेशी पाचक विकरे (enzymes) तयार करतात.एका सामान्य चेतापेशीचे (neuron) विश्राम पटल विभव (resting membrane potential) सुमारे किती असते?
धडा ८: Nerve Impulse and Synaptic Transmission
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. −70 mV
विश्रांतीत अक्षतंतूचा (axon) आतील भाग ऋण, सुमारे −70 mV असतो, जो मुख्यतः K⁺ गळती आणि Na⁺/K⁺ पंपाने टिकतो; +30 mV हे क्रिया विभवाच्या (action potential) शिखराजवळचे मूल्य आहे.सरकत्या तंतू सिद्धांतानुसार (sliding filament theory), स्नायू आकुंचनाच्या वेळी सार्कोमिअरचा (sarcomere) कोणता भाग तेवढ्याच लांबीचा राहतो?
धडा ९: Muscle Structure and Contraction
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. A पट्टा (A band)
ॲक्टिन मायोसिनवरून सरकते, त्यामुळे I पट्टा आणि H क्षेत्र लहान होतात व सार्कोमिअर आखूड होतो, पण A पट्टा (मायोसिन तंतूंची लांबी) स्थिर राहतो.¹⁵N आणि ¹⁴N वापरून DNA प्रतिकृती (DNA replication) अर्धसंरक्षी (semiconservative) असते हे प्रयोगाने कोणी सिद्ध केले?
धडा १२: DNA Replication
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. मेसेल्सन आणि स्टाल (Meselson and Stahl)
मेसेल्सन आणि स्टाल (1958) यांनी E. coli आधी ¹⁵N आणि नंतर ¹⁴N मध्ये वाढवून संकरित घनतेचा DNA मिळवला; यावरून प्रत्येक नव्या DNA मध्ये एक जुना धागा राहतो हे दिसले.आरंभ संकेत (start codon) AUG कोणत्या अमिनो आम्लासाठी (amino acid) संकेत देतो?
धडा १३: Protein Synthesis: Transcription and Translation
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. मेथिओनिन (methionine)
AUG हा आरंभ संकेत असून तो मेथिओनिनसाठी (जीवाणूंमध्ये फॉर्मिल-मेथिओनिन) संकेत देतो.E. coli च्या lac ओपेरॉनमध्ये (lac operon) निरोधक प्रथिन (repressor protein) कोणाशी जोडले गेल्यावर निष्क्रिय होते?
धडा १४: Gene Regulation: The Lac Operon
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ॲलोलॅक्टोज (allolactose)
लॅक्टोजपासून बनणारे ॲलोलॅक्टोज प्रेरक (inducer) आहे: ते निरोधकाशी जोडले जाते व निरोधक ऑपरेटरवरून दूर होतो; cAMP निरोधकाशी नव्हे तर CAP शी जोडले जाते.डुकराच्या फितकृमीचा (pork tapeworm), Taenia solium चा मध्यस्थ पोशिंदा (intermediate host) कोण आहे?
धडा १६: Helminth Parasites of Man
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. डुक्कर
Taenia solium चा अंतिम पोशिंदा (definitive host) मनुष्य आणि मध्यस्थ पोशिंदा डुक्कर आहे; Taenia saginata चा मध्यस्थ पोशिंदा गाय-बैल आहेत.तुतीच्या रेशीम किड्याचे (mulberry silkworm) शास्त्रीय नाव काय?
धडा १७: Sericulture
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. Bombyx mori
Bombyx mori तुतीची पाने खातो; A. mylitta पासून टसर, P. ricini पासून एरी आणि A. assamensis पासून मुगा रेशीम मिळते.
बी.एससी. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.