बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) सूक्ष्मजीवशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
मायकेलिस–मेंटेन गतिकीत (Michaelis–Menten kinetics) Km म्हणजे अशी सबस्ट्रेट संहती जिथे अभिक्रियेचा वेग किती असतो?
धडा १: Enzymes
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ½ Vmax
v = Vmax[S]/(Km + [S]) मध्ये v = Vmax/2 ठेवल्यास [S] = Km मिळते.ग्लायकोलिसिसमध्ये (glycolysis) एका ग्लुकोज रेणूपासून दोन पायरुव्हेट तयार होताना ATP चा निव्वळ लाभ (सबस्ट्रेट-स्तर फॉस्फोरिलेशनने) किती?
धडा २: Microbial Metabolism
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 2
ग्लायकोलिसिसमध्ये 4 ATP तयार होतात पण सुरुवातीच्या टप्प्यांत 2 ATP खर्च होतात, म्हणून निव्वळ लाभ 2 ATP.SDS-PAGE मध्ये प्रथिने मुख्यतः कोणत्या आधारावर वेगळी केली जातात?
धडा ३: Bioanalytical Techniques: Chromatography, Electrophoresis and Centrifugation
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. रेणुभार (आकार) (molecular weight)
SDS प्रथिनांवर लांबीनुसार एकसारखा ऋण भार देते, म्हणून जेलमधील हालचाल मुख्यतः आकारावर अवलंबून असते.मेसेल्सन–स्टाल प्रयोगाने (¹⁵N व ¹⁴N वापरून) DNA प्रतिकृती (replication) कशी होते हे सिद्ध केले?
धडा ४: DNA Structure and Replication
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. अर्ध-संरक्षी (semiconservative)
¹⁴N मध्ये एका पिढीनंतर सर्व DNA संकरित घनतेचा आढळला, म्हणजे प्रत्येक नव्या रेणूत एक जुना धागा राहतो.खालीलपैकी कोणता कोडॉन समाप्ती (stop) कोडॉन नाही?
धडा ६: Genetic Code and Translation
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. UGG
UAA, UAG आणि UGA हे तीन समाप्ती कोडॉन आहेत; UGG ट्रिप्टोफॅनसाठी कोड करतो.E. coli च्या lac ओपेरॉनमध्ये दमनकाला (repressor) बांधणारा नैसर्गिक प्रेरक (inducer) कोणता?
धडा ७: Regulation of Gene Expression: The Lac Operon
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अ‍ॅलोलॅक्टोज (allolactose)
अ‍ॅलोलॅक्टोज (लॅक्टोजचा समघटक) lac दमनकाला बांधून त्याला ऑपरेटरपासून सोडवतो, त्यामुळे प्रतिलेखन सुरू होते.कोणता जीवाणुभक्षी (bacteriophage) लायसोजेनिक चक्र (lysogenic cycle) अनुसरू शकतो?
धडा ११: Bacteriophages
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. लॅम्डा (λ)
λ हा समशीतोष्ण (temperate) फेज असून प्रोफेज म्हणून जोडला जाऊ शकतो; T-even फेज व T7 हे फक्त लायटिक असतात.कोणता प्रतिपिंड वर्ग (antibody class) पंचरेणू (pentamer) असून प्राथमिक प्रतिकार प्रतिसादात सर्वप्रथम दिसतो?
धडा १३: Antigens and Antibodies
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. IgM
IgM J-साखळीसह पंचरेणू स्वरूपात स्रवतो आणि प्राथमिक प्रतिसादात सर्वप्रथम तयार होतो.ट्युबरक्युलिन (मॅन्टू) त्वचा चाचणीतील प्रतिक्रिया कशाचे उदाहरण आहे?
धडा १५: Hypersensitivity Reactions
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. प्रकार IV अतिसंवेदनशीलता
ही संवेदित T पेशींमुळे होणारी विलंबित (48–72 तास) प्रतिक्रिया आहे, म्हणजे प्रकार IV; यात प्रतिपिंडांचा सहभाग नसतो.पेनिसिलिन जीवाणूंना कशाचा प्रतिबंध करून मारते?
धडा १८: Antimicrobial Agents
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. पेशीभित्तिका (पेप्टिडोग्लायकन, peptidoglycan) संश्लेषण
β-लॅक्टम प्रकारचे पेनिसिलिन पेप्टिडोग्लायकन संश्लेषणातील ट्रान्सपेप्टिडेशन (आडवे जोडणे) थांबवते.
बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.