बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) सूक्ष्मजीवशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
जिवाणूंच्या RNA पॉलिमरेजमध्ये सिग्मा (σ) घटकाचे मुख्य कार्य कोणते?
धडा ५: Transcription in Prokaryotes
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रवर्तक (promoter) ओळखणे, म्हणजे प्रतिलेखन योग्य ठिकाणी सुरू होईल
σ घटक मूळ (core) एन्झाइमशी जुळून होलोएन्झाइम बनवतो आणि त्याला प्रवर्तक क्रम ओळखून योग्य सुरुवात करू देतो.प्रोकॅरिओटिक प्रवर्तकातील प्रिब्नो बॉक्स (Pribnow box, सर्वसाधारण क्रम TATAAT) प्रतिलेखन सुरुवात बिंदूच्या सापेक्ष साधारण कोणत्या स्थानी असतो?
धडा ५: Transcription in Prokaryotes
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. −10
प्रिब्नो बॉक्स म्हणजे −10 प्रदेश; जिवाणूंचा दुसरा संरक्षित क्रम (TTGACA) −35 वर असतो.ज्या बिंदू उत्परिवर्तनात (point mutation) एका प्युरिनच्या जागी दुसरे प्युरिन येते (उदा. A → G), त्याला काय म्हणतात?
धडा ८: Mutation
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ट्रान्झिशन (transition)
प्युरिन → प्युरिन किंवा पिरिमिडीन → पिरिमिडीन बदल म्हणजे ट्रान्झिशन; प्युरिन ↔ पिरिमिडीन बदल म्हणजे ट्रान्सव्हर्जन.अतिनील (UV) प्रकाशामुळे DNA मध्ये तयार झालेले थायमिन डायमर दृश्य प्रकाशाच्या उपस्थितीत कोणते एन्झाइम थेट तोडते?
धडा ९: DNA Repair Mechanisms
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. फोटोलायेज (photolyase)
प्रकाश-पुनर्सक्रियणात (photoreactivation) फोटोलायेज दृश्य प्रकाशाची ऊर्जा वापरून डायमरचे बंध तोडते आणि मूळ थायमिन परत मिळवते.जिवाणुभक्षी (bacteriophage) मार्फत एका जिवाणू पेशीतून दुसऱ्या पेशीत जनुके नेली जाण्याला काय म्हणतात?
धडा १०: Gene Transfer in Bacteria
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. पारक्रमण (transduction)
पारक्रमणात फेज वाहक असतो; रूपांतरण म्हणजे मुक्त DNA घेणे आणि संयुग्मनासाठी पेशींचा थेट संपर्क लागतो.कोणत्या लसिका पेशींची (lymphocytes) परिपक्वता थायमसमध्ये पूर्ण होते?
धडा १२: Immunity
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. T लसिका पेशी
T पेशी अस्थिमज्जेत तयार होतात पण थायमसमध्ये परिपक्व होतात, म्हणून त्यांना 'T' म्हणतात.लाळ, अश्रू आणि चीक (colostrum) यांसारख्या शरीरस्रावांमध्ये मुख्यतः कोणत्या वर्गाचे प्रतिपिंड (antibody) असते?
धडा १३: Antigens and Antibodies
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. IgA
स्रावी IgA (secretory IgA) हा स्रावी घटक असलेला द्वितय (dimer) असून श्लेष्मपटलांचे रक्षण करतो; तो स्रावांत व चिकात भरपूर असतो.पूरक प्रणालीचा (complement) अभिजात मार्ग (classical pathway) C1q कशाला जोडला गेल्यावर सुरू होतो?
धडा १४: The Complement System
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रतिजन–प्रतिपिंड संकुलांना (antigen–antibody complexes)
अभिजात मार्ग प्रतिपिंडावर अवलंबून असतो: प्रतिजनाशी जोडलेल्या IgG किंवा IgM ला C1q जोडतो. मॅनोजमुळे लेक्टिन मार्ग आणि C3 च्या आपोआप जलअपघटनामुळे पर्यायी मार्ग सुरू होतो.गोदेवीच्या (cowpox) फोडांतील द्रव्य टोचून देवीच्या रोगापासून (smallpox) लोकांचे संरक्षण सर्वप्रथम कोणी केले?
धडा १६: Vaccines and Immunization
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. एडवर्ड जेन्नर
एडवर्ड जेन्नर (1796) यांनी गोदेवीचे द्रव्य वापरून देवीपासून संरक्षण दिले; 'vaccine' हा शब्द गाईसाठीच्या लॅटिन शब्द vacca पासून आला.एखाद्या विशिष्ट भौगोलिक प्रदेशात नेहमी त्याच्या नेहमीच्या पातळीवर आढळणाऱ्या रोगाला काय म्हणतात?
धडा १७: Epidemiology of Infectious Diseases
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. स्थानिक / प्रदेशनिष्ठ (endemic)
Endemic म्हणजे प्रदेशात कायम आढळणारा; epidemic म्हणजे अपेक्षेपेक्षा जास्त वाढ, pandemic म्हणजे जगभर आणि sporadic म्हणजे अधूनमधून विखुरलेली प्रकरणे.
बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.