बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६) मानसशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमावर आधारित

हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. अपसामान्य वर्तनाचे वर्णन करणाऱ्या 'चार D' (four Ds) पैकी कोणता घटक नाही?

   धडा १: अपसामान्य वर्तनाची संकल्पना

   • अविचलन (Deviance)
   • बत्रास (Distress)
   • ककार्यबिघाड (Dysfunction)
   • डविविधता (Diversity)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. विविधता (Diversity)
   विचलन, त्रास, कार्यबिघाड व धोका (Danger) हे चार D आहेत; विविधता हा अपसामान्यतेचा निकष नाही.

2. फ्रॉइडने मांडल्याप्रमाणे अपसामान्य वर्तन मुख्यतः अबोध मनातील संघर्षांमुळे होते, असे कोणते प्रारूप मानते?

   धडा २: अपसामान्य वर्तनाची प्रतिमाने

   • अवर्तनवादी प्रारूप
   • बबोधनिक प्रारूप
   • कमनोगतिक प्रारूप (psychodynamic model)
   • डजैविक प्रारूप
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. मनोगतिक प्रारूप (psychodynamic model)
   फ्रॉइडचे मनोगतिक प्रारूप विकारांचे मूळ बालपणातील न सुटलेल्या अबोध संघर्षांमध्ये शोधते.

3. जेथून सुटका कठीण वाटते अशा मोकळ्या किंवा सार्वजनिक जागांची तीव्र भीती म्हणजे:

   धडा ४: चिंता विकृती

   • अक्लॉस्ट्रोफोबिया (बंदिस्त जागेची भीती)
   • बॲक्रोफोबिया (उंचीची भीती)
   • कॲगोराफोबिया (agoraphobia)
   • डहायड्रोफोबिया (पाण्याची भीती)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. ॲगोराफोबिया (agoraphobia)
   ॲगोराफोबिया म्हणजे मोकळ्या/सार्वजनिक जागांची भीती; क्लॉस्ट्रोफोबिया बंदिस्त जागेची आणि ॲक्रोफोबिया उंचीची भीती आहे.

4. उन्माद (mania) आणि नैराश्य यांचे प्रसंग आलटून पालटून येणारा विकार कोणता?

   धडा ६: भावदशा विकृती

   • अतीव्र नैराश्य विकार (major depressive disorder)
   • बद्विध्रुवी विकार (bipolar disorder)
   • कसामान्यीकृत चिंता विकार
   • डमंत्रचळ (OCD)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. द्विध्रुवी विकार (bipolar disorder)
   द्विध्रुवी विकारात उन्मादाचे व नैराश्याचे प्रसंग आलटून पालटून येतात; तीव्र नैराश्य विकारात फक्त नैराश्याचे प्रसंग असतात.

5. छिन्नमनस्कतेमध्ये (schizophrenia) भ्रम (hallucinations) आणि भ्रांती (delusions) यांना कोणती लक्षणे म्हणतात?

   धडा ७: छिन्नमनस्कता

   • अनकारात्मक लक्षणे
   • बसकारात्मक लक्षणे (positive symptoms)
   • कशारीरिक लक्षणे
   • डविघटनात्मक लक्षणे
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. सकारात्मक लक्षणे (positive symptoms)
   सामान्य कार्यात भर पडलेली किंवा विकृत झालेली लक्षणे, जसे भ्रम व भ्रांती, ही सकारात्मक लक्षणे आहेत.

6. व्यक्तिकेंद्रित (client-centred) उपचारपद्धती कोणी विकसित केली?

   धडा १०: मानसोपचार पद्धती

   • अअल्बर्ट एलिस
   • बॲरन बेक
   • कजोसेफ वोल्पे
   • डकार्ल रॉजर्स
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. कार्ल रॉजर्स
   कार्ल रॉजर्स यांनी सहानुभूती, प्रामाणिकपणा व बिनशर्त सकारात्मक आदर यावर आधारित व्यक्तिकेंद्रित उपचार विकसित केले; एलिसने REBT, बेकने बोधनिक उपचार तर वोल्पेने क्रमिक असंवेदीकरण दिले.

7. एकाच गटाला तीच चाचणी दोनदा देऊन दोन्ही गुणांमधील सहसंबंध काढल्यास चाचणीची कोणती बाब तपासली जाते?

   धडा १२: विश्वसनीयता, सप्रमाणता आणि मानके

   • असप्रमाणता (validity)
   • बविश्वसनीयता (reliability)
   • कमानके (norms)
   • डगुणदानाची वस्तुनिष्ठता
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. विश्वसनीयता (reliability)
   चाचणी-पुनर्चाचणी सहसंबंधावरून गुण कालांतराने किती सातत्यपूर्ण (विश्वसनीय) आहेत हे कळते.

8. एका मुलाचे मानसिक वय 12 वर्षे आणि शारीरिक (कालिक) वय 10 वर्षे आहे. बुद्ध्यंक = (मानसिक वय ÷ कालिक वय) × 100 या सूत्रानुसार बुद्ध्यंक (IQ) किती?

   धडा १३: बुद्धिमत्ता, अभियोग्यता व आवड यांचे मापन

   • अ83
   • ब100
   • क120
   • ड112
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 120
   बुद्ध्यंक = (12 ÷ 10) × 100 = 1.2 × 100 = 120.

9. हान्स सेल्ये यांच्या सामान्य अनुकूलन लक्षणसमूहाच्या (General Adaptation Syndrome) टप्प्यांचा योग्य क्रम कोणता?

   धडा १८: ताणतणाव आणि आरोग्य

   • अधोक्याची सूचना → प्रतिकार → थकवा
   • बप्रतिकार → धोक्याची सूचना → थकवा
   • कथकवा → धोक्याची सूचना → प्रतिकार
   • डधोक्याची सूचना → थकवा → प्रतिकार
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. धोक्याची सूचना → प्रतिकार → थकवा
   दीर्घ ताणात शरीर आधी धोक्याची सूचना देते, मग प्रतिकार करते आणि ताण चालूच राहिल्यास शेवटी थकते.

10. आधुनिक सकारात्मक मानसशास्त्राचे (positive psychology) संस्थापक म्हणून कोणाला ओळखले जाते?

    धडा १९: सकारात्मक मानसशास्त्र

    • अमार्टिन सेलिगमन
    • बसिग्मंड फ्रॉइड
    • कबी. एफ. स्किनर
    • डविल्हेल्म वुंट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: अ. मार्टिन सेलिगमन
    मार्टिन सेलिगमन यांनी १९९८ मध्ये APA चे अध्यक्ष असताना सकारात्मक मानसशास्त्राची चळवळ सुरू केली; त्यात सामर्थ्ये व कल्याण यांवर भर दिला जातो.

बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६): इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.