इयत्ता १० वी विज्ञान भाग 1 – धडा १: गुरुत्वाकर्षण MCQ
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, शेवटी गुण. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
केप्लरच्या तिसऱ्या नियमानुसार ग्रहाच्या परिभ्रमण काळाचा वर्ग कोणत्या राशीशी समानुपाती असतो?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. सूर्यापासूनच्या सरासरी अंतराच्या घनाशी
केप्लरचा तिसरा नियम: T² ∝ r³, म्हणजे T²/r³ हा स्थिरांक असतो.दोन वस्तूंमधील अंतर तिप्पट केले, वस्तुमाने तीच ठेवली. तर त्यांच्यातील गुरुत्वीय बल किती होईल?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. एक नवमांश
F ∝ 1/d², म्हणून अंतर तिप्पट केल्यास बल 1/3² = 1/9 पट होते.वैश्विक गुरुत्वीय स्थिरांक G चे SI एकक कोणते?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. N m² kg⁻²
F = G m₁m₂/d² वरून G = F d²/(m₁m₂), म्हणून एकक N m²/kg² येते.पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर g चे मूल्य सर्वाधिक कोठे असते?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ध्रुवांवर
पृथ्वी ध्रुवांजवळ चपटी असल्याने तेथे त्रिज्या सर्वांत कमी व g सर्वाधिक (सुमारे 9.832 m/s²) असते.एका वस्तूचे वस्तुमान 60 kg आहे. g = 9.8 m/s² घेतल्यास पृथ्वीवर तिचे वजन किती?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. 588 N
वजन W = m g = 60 × 9.8 = 588 N; वस्तुमान 60 kg च राहते, वजन हे बल असून न्यूटनमध्ये मोजतात.पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुक्ती वेग किती आहे?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 11.2 km/s
मुक्ती वेग = √(2gR) = √(2 × 9.8 × 6.4 × 10⁶) ≈ 11.2 km/s (2.37 km/s हा चंद्रावरील मुक्ती वेग आहे).एक दगड स्थिर स्थितीतून सोडला व तो मुक्तपणे पडतो. g = 10 m/s² घेतल्यास पहिल्या 3 सेकंदांत तो किती अंतर खाली जाईल?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 45 m
मुक्त पतनात s = ½ g t² = ½ × 10 × 3² = 45 m (3 s नंतर त्याचा वेग 30 m/s असतो).कक्षेत फिरणाऱ्या अवकाशयानातील प्रवासी व वस्तू वजनहीन का भासतात?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ते मुक्त पतनाच्या अवस्थेत असतात
तेथे g पृष्ठभागापेक्षा फक्त सुमारे 11% कमी असते; यान व त्यातील सर्व काही मुक्त पतनात असल्याने ते तरंगताना दिसतात.तेवढेच बल लावून एक मुलगा पृथ्वीवर 0.5 m उंच उडी मारतो. चंद्रावर तो साधारण किती उंच उडी मारू शकेल?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 3 m
चंद्रावर g पृथ्वीच्या सुमारे 1/6 असते, म्हणून तेवढ्याच बलाने सुमारे 6 पट उंच उडी: 6 × 0.5 = 3 m.दोरीला बांधलेला दगड वर्तुळात फिरवला जात आहे. दोरी सोडली तर दगड कसा जाईल?
धडा १: गुरुत्वाकर्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. त्या बिंदूपाशी वर्तुळाच्या स्पर्शिकेच्या दिशेने जाईल
अभिकेंद्री बल (दोरीचा ओढ) थांबताच दगड त्याच्या वेगाच्या दिशेने, म्हणजे स्पर्शिकेच्या दिशेने उडून जातो.
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील या धड्यावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत.