बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
घन पृष्ठभागावर वायूचे भौतिक अधिशोषण (physisorption) मुख्यतः कशामुळे होते?
धडा १: Adsorption and Surface Chemistry
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. दुर्बल व्हॅन डर वाल्स बलांमुळे (van der Waals forces)
भौतिक अधिशोषणात दुर्बल व्हॅन डर वाल्स आकर्षण असते, म्हणून त्याची एन्थाल्पी कमी असते व ते उलटसुलट (reversible) असते; रासायनिक अधिशोषणात रासायनिक बंध तयार होतात.कार्नो एंजिन (Carnot engine) 500 K तापमानाचा स्रोत आणि 300 K तापमानाचा निचरा (sink) यांच्या दरम्यान कार्य करते. त्याची कार्यक्षमता किती?
धडा ४: Second and Third Law of Thermodynamics
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 40%
η = 1 − T₂/T₁ = 1 − 300/500 = 0.4, म्हणजे 40%.आयनांच्या स्वतंत्र स्थलांतराच्या कोलरॉश नियमानुसार (Kohlrausch's law) अनंत विरलतेला (infinite dilution) विद्युत-अपघटनीची मोलर संवाहकता कशाच्या बरोबर असते?
धडा ५: Electrochemistry
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. त्याच्या धन आयन व ऋण आयन यांच्या सीमांत मोलर संवाहकतांच्या बेरजेच्या
अनंत विरलतेला प्रत्येक आयन स्वतंत्रपणे फिरतो, म्हणून Λ°m = ν₊λ°₊ + ν₋λ°₋ (आयनांच्या योगदानांची बेरीज).जलीय द्रावणात खालीलपैकी कोणता आयन रंगहीन असतो?
धडा ७: Transition Elements
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. Zn²⁺
Zn²⁺ चे 3d¹⁰ असे पूर्ण भरलेले इलेक्ट्रॉन संरूपण असते, त्यामुळे d–d संक्रमण (d–d transition) शक्य नसते आणि तो रंगहीन असतो.नायट्रोबेंझीनचे कथील व हायड्रोक्लोरिक आम्ल (Sn/HCl) वापरून क्षपण (reduction) केल्यास काय मिळते?
धडा ८: Nitro Compounds
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ॲनिलीन (aniline)
आम्लीय माध्यमात (Sn/HCl) –NO₂ गटाचे पूर्ण क्षपण होऊन –NH₂ बनतो आणि ॲनिलीन मिळते (अल्कलीने क्षारातून मुक्त केले जाते).[Co(en)₃]³⁺ (en = इथिलीनडायअमाइन) या संकुल आयनात कोबाल्टची सहसंयुज संख्या (coordination number) किती?
धडा १०: Coordination Compounds
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 6
प्रत्येक en द्विदंती (bidentate) असते (दोन N दाता अणू), म्हणून तीन en मिळून 3 × 2 = 6 दाता अणू होतात.KMnO₄ मध्ये मँगनीजचा ऑक्सिडीकरण अंक (oxidation number) किती?
धडा ११: Redox Reactions
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. +7
K चा +1 आणि चार O चे −8, म्हणून Mn = 0 − 1 + 8 = +7.आम्लीय माध्यमात पोटॅशियम परमँगनेट (KMnO₄) वापरून केलेल्या अनुमापनात (titration) अंत्यबिंदू (end point) कशाने ओळखला जातो?
धडा १२: Titrimetric (Volumetric) Analysis
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. KMnO₄ स्वतःच स्व-दर्शक (self-indicator) म्हणून
MnO₄⁻ गडद जांभळा असतो आणि त्याचे क्षपित रूप Mn²⁺ जवळजवळ रंगहीन असते, म्हणून टिकणारा पहिला गुलाबी रंग अंत्यबिंदू दर्शवतो.क्लोरोफॉर्म आणि अल्कोहोलिक KOH वापरून केली जाणारी कार्बिलअमाइन (isocyanide) चाचणी कोण देतात?
धडा १४: Amines
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. फक्त प्राथमिक अमाइन (primary amines)
फक्त प्राथमिक अमाइन (R–NH₂) CHCl₃ व अल्कोहोलिक KOH शी अभिक्रिया करून उग्र वासाचे आयसोसायनाइड बनवतात.आम्लाच्या उपस्थितीत बेकमन पुनर्रचना (Beckmann rearrangement) कीटॉक्झाइमचे (ketoxime) रूपांतर कशात करते?
धडा १७: Molecular Rearrangements
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. N-प्रतिस्थापित अमाइड (N-substituted amide)
बेकमन पुनर्रचनेत –OH च्या विरुद्ध (anti) बाजूचा गट नायट्रोजनकडे स्थलांतरित होतो आणि कीटॉक्झाइमचे N-प्रतिस्थापित अमाइड बनते.
बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.