बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) व्यावसायिक अर्थशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमावर आधारित

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. मानवी गरजा (ends) आणि पर्यायी उपयोग असलेली दुर्मिळ साधने (scarce means) यांच्या संबंधातील मानवी वर्तनाचा अभ्यास करणारे शास्त्र, अशी अर्थशास्त्राची व्याख्या कोणी केली?

   धडा १: Nature and Scope of Business Economics

   • अआल्फ्रेड मार्शल
   • बॲडम स्मिथ
   • कलिओनेल रॉबिन्स
   • डजे. एम. केन्स
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. लिओनेल रॉबिन्स
   ही दुर्मिळतेवर आधारित व्याख्या लिओनेल रॉबिन्स (1932) यांनी दिली; मार्शल यांनी कल्याणाची तर ॲडम स्मिथ यांनी संपत्तीची व्याख्या दिली.

2. खालीलपैकी मागणीच्या नियमाचा (law of demand) अपवाद कोणता, जिथे किंमत वाढल्यावरही मागणी वाढू शकते?

   धडा २: Demand Analysis and Elasticity of Demand

   • असामान्य वस्तू (normal goods)
   • बगिफेन वस्तू (Giffen goods)
   • कपर्यायी वस्तू (substitute goods)
   • डपूरक वस्तू (complementary goods)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. गिफेन वस्तू (Giffen goods)
   गिफेन वस्तूंच्या (कनिष्ठ दर्जाचे मुख्य अन्नधान्य) बाबतीत किंमत वाढल्यावर मागणी वाढू शकते, हे मागणीच्या नियमाविरुद्ध आहे.

3. एखाद्या वस्तूची किंमत 10% ने कमी झाल्यावर तिची मागणी 20% ने वाढते. मागणीची किंमत लवचिकता (price elasticity of demand) किती (संख्यात्मक किंमत)?

   धडा २: Demand Analysis and Elasticity of Demand

   • अ0.5
   • ब1
   • क10
   • ड2
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 2
   लवचिकता = मागणीतील % बदल ÷ किमतीतील % बदल = 20 ÷ 10 = 2, म्हणजे मागणी सापेक्षतः लवचिक आहे.

4. घटत्या सीमांत उपयोगितेच्या नियमानुसार (law of diminishing marginal utility) एकूण उपयोगिता महत्तम असताना सीमांत उपयोगिता किती असते?

   धडा ३: Consumer Behaviour: Utility and Indifference Curve Analysis

   • अशून्य
   • बमहत्तम
   • कऋण
   • डएकूण उपयोगितेइतकी
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. शून्य
   अतिरिक्त नगामुळे काहीच भर पडत नाही तेव्हा (MU = 0) एकूण उपयोगिता वाढायची थांबते; त्यानंतर MU ऋण होते.

5. उदासीनता वक्र (indifference curve) सामान्यतः उगमबिंदूकडे बहिर्वक्र (convex) का असतो?

   धडा ३: Consumer Behaviour: Utility and Indifference Curve Analysis

   • अस्थिर सीमांत पर्यायता दरामुळे
   • बवाढत्या सीमांत पर्यायता दरामुळे
   • कघटत्या सीमांत पर्यायता दरामुळे (diminishing MRS)
   • डपुरवठ्याच्या नियमामुळे
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. घटत्या सीमांत पर्यायता दरामुळे (diminishing MRS)
   ग्राहकाकडे X जास्त होत जाते तसे X च्या प्रत्येक अतिरिक्त नगासाठी तो Y चे कमी कमी नग सोडतो (घटता MRS), म्हणून वक्र बहिर्वक्र होतो.

6. 10 नग उत्पादनाला एकूण स्थिर खर्च ₹200 व एकूण बदलता खर्च ₹300 आहे. सरासरी खर्च (average cost) किती?

   धडा ५: Cost and Revenue Concepts

   • अ₹20
   • ब₹30
   • क₹50
   • ड₹500
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. ₹50
   सरासरी खर्च = एकूण खर्च ÷ उत्पादन = (200 + 300) ÷ 10 = ₹50 (AFC 20 + AVC 30).

7. सीमांत खर्च (MC) वक्र सरासरी खर्च (AC) वक्राला कोणत्या बिंदूत छेदतो?

   धडा ५: Cost and Revenue Concepts

   • अAC च्या सर्वोच्च बिंदूत
   • बAC च्या सर्वात खालच्या (किमान) बिंदूत
   • कAC कमी होऊ लागतो त्या बिंदूत
   • डएकूण स्थिर खर्च शून्य होतो त्या बिंदूत
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. AC च्या सर्वात खालच्या (किमान) बिंदूत
   MC हा AC पेक्षा कमी असताना AC कमी होतो आणि जास्त असताना AC वाढतो, म्हणून MC हा AC ला त्याच्या किमान बिंदूत छेदतो.

8. पूर्ण स्पर्धेतील (perfect competition) उद्योगसंस्थेसाठी कोणता संबंध खरा असतो?

   धडा ६: Perfect Competition

   • अAR > MR
   • बMR = 0
   • कAR < MR
   • डAR = MR = किंमत
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. AR = MR = किंमत
   उद्योगसंस्था किंमत स्वीकारणारी असते आणि प्रत्येक नग एकाच बाजारभावाने विकते, म्हणून तिचे AR व MR वक्र एकच आडवी रेषा असतात.

9. मक्तेदारीयुक्त स्पर्धेचा (monopolistic competition) सिद्धांत मुख्यतः कोणाशी संबंधित आहे?

   धडा ७: Monopoly and Monopolistic Competition

   • अएडवर्ड चेंबरलिन
   • बआल्फ्रेड मार्शल
   • कजे. आर. हिक्स
   • डॲडम स्मिथ
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. एडवर्ड चेंबरलिन
   ई. एच. चेंबरलिन यांनी वस्तुभिन्नता व विक्री खर्च यांसह मक्तेदारीयुक्त स्पर्धेचा सिद्धांत (1933) मांडला.

10. खंड (rent) म्हणजे 'जमिनीच्या मूळ व अविनाशी शक्तींच्या' वापरासाठी दिलेला मोबदला, असे कोणी सांगितले?

    धडा ८: Factor Pricing: Rent, Wages, Interest and Profit

    • अआल्फ्रेड मार्शल
    • बडेव्हिड रिकार्डो
    • कजे. एम. केन्स
    • डलिओनेल रॉबिन्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: ब. डेव्हिड रिकार्डो
    हा डेव्हिड रिकार्डो यांचा सनातन खंड सिद्धांत आहे; तो जमिनीच्या सुपीकतेतील फरकाने खंड स्पष्ट करतो.

बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.