बी.ए. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) मानसशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
इतरांच्या प्रत्यक्ष, कल्पित किंवा अप्रत्यक्ष उपस्थितीमुळे व्यक्तीचे विचार, भावना आणि वर्तन कसे प्रभावित होते याचा अभ्यास म्हणजे सामाजिक मानसशास्त्र (social psychology). ही अभिजात व्याख्या कोणाची आहे?
धडा १: सामाजिक मानसशास्त्राचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. गॉर्डन ऑलपोर्ट
गॉर्डन डब्ल्यू. ऑलपोर्ट यांची ही व्याख्या सामाजिक मानसशास्त्राच्या पाठ्यपुस्तकांत प्रमाण म्हणून दिली जाते.इतरांच्या वर्तनाचे कारण त्यांच्या व्यक्तिगत गुणांमध्ये शोधणे आणि परिस्थितीची भूमिका कमी लेखणे, या प्रवृत्तीला काय म्हणतात?
धडा ३: सामाजिक प्रत्यक्षीकरण आणि कारणारोपण
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. मूलभूत गुणारोपण त्रुटी (fundamental attribution error)
इतरांचा न्याय करताना व्यक्तिगत (स्वभावगत) कारणांना जास्त आणि परिस्थितीजन्य कारणांना कमी महत्त्व देणे म्हणजे मूलभूत गुणारोपण त्रुटी.अभिवृत्तीच्या (attitude) ABC प्रतिमानात 'A' हे अक्षर कोणत्या घटकासाठी आहे?
धडा ४: अभिवृत्ती
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. भावात्मक (Affective)
ABC = भावात्मक (Affective – भावना), वर्तनात्मक (Behavioural – कृतीची प्रवृत्ती) आणि बोधात्मक (Cognitive – समजुती) घटक.गटातील व्यक्तींना रेषांच्या लांबीची तुलना करायला सांगून अनुरूपतेचा (conformity) अभ्यास कोणत्या मानसशास्त्रज्ञाने केला?
धडा ७: समूह आणि अनुरूपता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. सॉलोमन ॲश
सॉलोमन ॲश यांच्या प्रयोगात अनेक सहभागींनी केवळ गटाशी सहमत होण्यासाठी रेषांच्या लांबीबाबत उघड चुकीची उत्तरे दिली.विक्रेता आधी तुमच्याकडून एखादी छोटी विनंती मान्य करून घेतो आणि नंतर मोठी विनंती करतो. हे अनुपालनाचे (compliance) कोणते तंत्र आहे?
धडा ८: सामाजिक प्रभाव: अनुपालन आणि आज्ञाधारकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. दारात-पाय तंत्र (foot-in-the-door)
दारात-पाय तंत्र: छोटी विनंती मान्य केल्यानंतर व्यक्ती नंतरची मोठी विनंतीही मान्य करण्याची शक्यता वाढते.घनिष्ठ गट काळजीपूर्वक निर्णयापेक्षा एकमताला अधिक महत्त्व देतो, ही 'समूहविचार' (groupthink) संकल्पना कोणी मांडली?
धडा १०: समूह प्रक्रिया आणि समूह निर्णय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. इर्विंग जॅनिस
इर्विंग जॅनिस यांनी समूहविचार ही संकल्पना मांडली: सुसंघटित गट सुसंवाद टिकवण्यासाठी शंका दाबतो आणि चुकीचे निर्णय घेतो.मुले इतरांचे निरीक्षण करून आक्रमकता (aggression) शिकतात, हे 'बोबो बाहुली' प्रयोगांनी दाखवले. हे प्रयोग कोणी केले?
धडा १२: आक्रमकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. अल्बर्ट बँड्युरा
अल्बर्ट बँड्युरा यांचे बोबो बाहुली प्रयोग सामाजिक अध्ययन सिद्धांताला आधार देतात: आक्रमकता निरीक्षण व अनुकरणातून शिकली जाते.बघ्यांच्या परिणामानुसार (bystander effect), आपत्कालीन प्रसंगी उपस्थित लोकांची संख्या वाढल्यास कोणतीही एक व्यक्ती मदत करण्याची शक्यता:
धडा १३: समाजहितकारी वर्तन
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कमी होते
लताने आणि डार्ली यांना आढळले की बघे जास्त असल्यास जबाबदारी विभागली जाते, म्हणून प्रत्येक व्यक्ती मदत करण्याची शक्यता कमी होते.पियाजे यांच्या सिद्धांतानुसार 'वस्तू-स्थायित्व' (object permanence) कोणत्या अवस्थेत विकसित होते?
धडा १७: बोधात्मक व नैतिक विकास: पियाजे आणि कोलबर्ग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. संवेदन-कारक अवस्था (sensorimotor)
संवेदन-कारक अवस्थेत (जन्मापासून सुमारे २ वर्षे) बाळ शिकते की वस्तू दिसत नसली तरी अस्तित्वात असते.एरिक एरिक्सन यांच्या मते, किशोरावस्थेतील (adolescence) मुख्य मनोसामाजिक संघर्ष कोणता?
धडा १८: किशोरावस्था
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ओळख विरुद्ध भूमिका-गोंधळ (identity vs. role confusion)
एरिक्सन यांची पाचवी अवस्था, किशोरावस्थेतील, ओळख विरुद्ध भूमिका-गोंधळ आहे: किशोर स्वतःची स्पष्ट ओळख घडवण्याचा प्रयत्न करतो.
बी.ए. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.