बी.ए. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) राज्यशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
'स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच' ही प्रसिद्ध घोषणा कोणी केली?
धडा १: भारतीय राष्ट्रीय चळवळ : मवाळ, जहाल व गांधी युग
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. बाळ गंगाधर टिळक
जहाल गटाचे प्रमुख नेते लोकमान्य टिळक यांनी ही घोषणा केली; गोखले व नौरोजी मवाळ गटाचे नेते होते.प्रांतांमध्ये द्विदल शासनपद्धती (dyarchy) कोणत्या कायद्याने सुरू झाली?
धडा २: घटनात्मक विकास : १९०९, १९१९, १९३५ व १९४७ चे कायदे
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. भारत सरकार कायदा, १९१९
१९१९ च्या कायद्याने (माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा) प्रांतिक विषयांची राखीव व हस्तांतरित अशी विभागणी केली; १९३५ च्या कायद्याने प्रांतांतील द्विदल शासनपद्धती रद्द केली.संविधान सभेने भारताचे संविधान कोणत्या दिवशी स्वीकारले?
धडा ३: भारतीय संविधानाची निर्मिती
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. २६ नोव्हेंबर १९४९
संविधान २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी स्वीकारले गेले (आता संविधान दिन) आणि २६ जानेवारी १९५० पासून पूर्णपणे अमलात आले.४२ व्या घटनादुरुस्तीने (१९७६) उद्देशिकेत (Preamble) कोणते शब्द जोडले?
धडा ४: संविधानाची उद्देशिका व प्रमुख वैशिष्ट्ये
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष व एकात्मता
४२ व्या घटनादुरुस्तीने 'समाजवादी' व 'धर्मनिरपेक्ष' हे शब्द जोडले आणि 'राष्ट्राची एकता' ऐवजी 'राष्ट्राची एकता व एकात्मता' असे केले.भारतीय नागरिकांची मूलभूत कर्तव्ये संविधानाच्या कोणत्या कलमात दिली आहेत?
धडा ७: राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कलम ५१ अ
मूलभूत कर्तव्ये भाग ४ अ मधील कलम ५१ अ मध्ये आहेत; कलम २१ अ शिक्षणाचा हक्क आणि कलम ३९ अ मोफत कायदेशीर साहाय्य याविषयी आहे.संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीचे (joint sitting) अध्यक्षस्थान कोण भूषवतात?
धडा १०: भारतीय संसद
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. लोकसभेचे अध्यक्ष (Speaker)
संयुक्त बैठकीचे (कलम १०८) अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष भूषवतात; राज्यसभेचे सभापती असलेले उपराष्ट्रपती ते भूषवत नाहीत.बेकायदेशीरपणे स्थानबद्ध केलेल्या व्यक्तीच्या सुटकेसाठी न्यायालय कोणता आदेश (writ) देते?
धडा ११: सर्वोच्च न्यायालय व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. बंदी प्रत्यक्षीकरण (habeas corpus)
बंदी प्रत्यक्षीकरण आदेशाने स्थानबद्ध व्यक्तीला न्यायालयासमोर हजर करावे लागते आणि स्थानबद्धता बेकायदेशीर असल्यास तिची सुटका होते.भारतातील राज्याच्या राज्यपालांची नियुक्ती कोण करतात?
धडा १४: राज्य शासन
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. राष्ट्रपती
कलम १५५ नुसार राष्ट्रपती आपल्या सही-शिक्क्याच्या अधिपत्राद्वारे राज्यपालांची नियुक्ती करतात.भारताचा निवडणूक आयोग संविधानाच्या कोणत्या कलमानुसार स्थापन झाला आहे?
धडा १६: निवडणूक आयोग व निवडणूक सुधारणा
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. कलम ३२४
कलम ३२४ नुसार निवडणुकांचे अधीक्षण, निर्देशन व नियंत्रण निवडणूक आयोगाकडे असते; कलम २८० वित्त आयोगाविषयी आहे.संसदेचा संविधानदुरुस्तीचा अधिकार आणि त्याची प्रक्रिया संविधानाच्या कोणत्या कलमात दिली आहे?
धडा १२: घटनादुरुस्ती व मूलभूत संरचना
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कलम ३६८
कलम ३६८ (भाग २०) मध्ये संसदेचा घटनादुरुस्तीचा अधिकार आणि विशेष बहुमत व राज्यांची संमती यांसह प्रक्रिया दिली आहे.
बी.ए. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.