बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) राज्यशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
खालीलपैकी कोणता घटक राज्याच्या (State) चार आवश्यक घटकांपैकी नाही?
धडा ३: राज्य : अर्थ व घटक
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. राजकीय पक्ष
लोकसंख्या, भूप्रदेश, शासन आणि सार्वभौमत्व हे राज्याचे चार आवश्यक घटक आहेत; राजकीय पक्ष हा घटक नाही.निसर्गावस्थेतील मानवी जीवन 'एकाकी, दरिद्री, ओंगळ, क्रूर आणि अल्पायुषी' होते असे 'लेव्हायथन' (Leviathan) या ग्रंथात कोणी मांडले?
धडा ४: राज्याच्या उत्पत्तीचे सिद्धांत
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. थॉमस हॉब्ज
थॉमस हॉब्ज यांनी 'लेव्हायथन' (१६५१) मध्ये निसर्गावस्थेचे असे वर्णन करून निरंकुश सार्वभौमाचे समर्थन केले.'कायदा म्हणजे सार्वभौमाचा आदेश' असे मानणारा सार्वभौमत्वाचा कायदेशीर एकत्ववादी (monistic) सिद्धांत कोणी मांडला?
धडा ६: सार्वभौमत्व
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. जॉन ऑस्टिन
जॉन ऑस्टिन यांनी सार्वभौमत्वाचा कायदेशीर एकत्ववादी सिद्धांत मांडला; लास्की हे अनेकत्ववादी टीकाकार होते.मॅक्स वेबर यांच्या अधिसत्तेच्या (authority) तीन प्रकारांमध्ये खालीलपैकी कोणता प्रकार नाही?
धडा ८: सत्ता व अधिसत्ता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. बळजबरीची अधिसत्ता
वेबरचे तीन प्रकार: पारंपरिक, करिष्माई आणि कायदेशीर-विवेकी; बळजबरी हा अधिसत्तेचा प्रकार नाही.स्वातंत्र्यावरील 'ऑन लिबर्टी' (On Liberty) हा प्रसिद्ध ग्रंथ कोणी लिहिला?
धडा ९: स्वातंत्र्य
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. जे. एस. मिल
जे. एस. मिल यांनी 'ऑन लिबर्टी' (१८५९) लिहिला व त्यात हानी तत्त्व (harm principle) मांडले.'न्याय म्हणजे निःपक्षपातीपणा' (Justice as Fairness) हा सिद्धांत आणि 'अज्ञानाचा पडदा' (veil of ignorance) ही कल्पना कोणाची आहे?
धडा १२: न्याय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. जॉन रॉल्स
जॉन रॉल्स यांनी 'अ थिअरी ऑफ जस्टिस' (१९७१) मध्ये हा सिद्धांत व अज्ञानाचा पडदा ही कल्पना मांडली.टी. एच. मार्शल यांनी नागरिकत्वाचे (citizenship) हक्क कोणत्या तीन भागांत मांडले?
धडा १३: नागरिकत्व
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. नागरी, राजकीय आणि सामाजिक हक्क
मार्शल यांच्या मते नागरिकत्व नागरी, राजकीय व सामाजिक हक्क या तीन घटकांत विकसित झाले.'लोकांचे, लोकांनी, लोकांसाठी चालवलेले शासन' अशी लोकशाहीची (democracy) प्रसिद्ध व्याख्या कोणी केली?
धडा १६: लोकशाही
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अब्राहम लिंकन
अब्राहम लिंकन यांनी गेटिसबर्ग भाषणात (१८६३) ही व्याख्या केली.कोणत्या शासनपद्धतीत मंत्रिमंडळ (कार्यकारी मंडळ) कायदेमंडळाला सामूहिकरीत्या जबाबदार असते?
धडा १७: शासनाचे प्रकार : एकात्म, संघात्मक, संसदीय व अध्यक्षीय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. संसदीय शासनपद्धती (parliamentary system)
संसदीय शासनपद्धतीत मंत्रिमंडळ कायदेमंडळाला सामूहिक जबाबदार असते; अध्यक्षीय पद्धतीत कार्यकारी मंडळ स्वतंत्र असते.'फर्स्ट-पास्ट-द-पोस्ट' (First-Past-the-Post) निवडणूक पद्धतीत कोणता उमेदवार विजयी होतो?
धडा १८: प्रतिनिधित्व व निवडणूक पद्धती
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ज्याला सर्वाधिक मते मिळतात तो (बहुमत नसले तरी)
या पद्धतीत सर्वाधिक मते मिळवणारा उमेदवार जिंकतो, त्याला निम्म्यापेक्षा जास्त मते असणे आवश्यक नसते.
बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.