बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) भूगोल – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमावर आधारित

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

मोहोरोव्हिचिक (मोहो) विलगता (Moho discontinuity) पृथ्वीच्या कोणत्या दोन थरांना वेगळे करते?

धडा ४: पृथ्वीचे अंतरंग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. भूकवच आणि प्रावरण
मोहो विलगता भूकवच व प्रावरण यांच्यामध्ये आहे; प्रावरण व गाभा यांच्यामध्ये गुटेनबर्ग विलगता आहे.
संगमरवर हा रूपांतरित खडक (metamorphic rock) कोणत्या खडकाच्या रूपांतरातून तयार होतो?

धडा ५: खडक
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. चुनखडक (limestone)
उष्णता व दाबामुळे चुनखडकाचे रूपांतर संगमरवरात होते.
'समस्थायित्व' (isostasy) ही संज्ञा १८८९ मध्ये सर्वप्रथम कोणी वापरली?

धडा ६: समस्थायित्व (भूसंतुलन)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. क्लॅरेन्स डटन
अमेरिकन भूशास्त्रज्ञ क्लॅरेन्स डटन यांनी १८८९ मध्ये 'isostasy' ही संज्ञा वापरली; एअरी व प्रॅट यांनी त्याआधी या संतुलनाचे सिद्धांत मांडले होते.
सर्व खंड पूर्वी 'पँजिया' (Pangaea) या एकाच महाखंडात होते, असे सांगणारा खंडवहन सिद्धांत (continental drift theory) कोणी मांडला?

धडा ७: खंडवहन व भूपट्ट विवर्तनिकी
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. आल्फ्रेड वेगनर
आल्फ्रेड वेगनर यांनी १९१२ मध्ये खंडवहन सिद्धांत मांडला; हेस यांनी पुढे सागरतळ विस्ताराची कल्पना मांडली.
भूकंप झाल्यावर भूकंपमापकावर (seismograph) सर्वांत आधी कोणत्या लहरींची नोंद होते?

धडा १०: भूकंप व ज्वालामुखी
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. P-लहरी (प्राथमिक लहरी)
P-लहरी सर्वांत वेगवान असल्याने त्या भूकंपमापकावर सर्वांत आधी पोहोचतात.
नदीचे नागमोडी वळण (meander) मुख्य प्रवाहापासून तुटून तयार होणारे कुंडल सरोवर (ox-bow lake) कोणत्या कारकाच्या कार्याने बनते?

धडा १२: नदीचे कार्य व नदीनिर्मित भूरूपे
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. नदी
कुंडल सरोवर हे नदीच्या नागमोडी वळणांमुळे तयार होणारे भूरूप आहे.
वातावरणातील बहुतेक ओझोन (ozone) कोणत्या थरात एकवटलेला आहे?

धडा १४: वातावरणाची रचना व संरचना
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. स्थितांबर (stratosphere)
ओझोनचा थर स्थितांबरात असून तो सूर्याचे अतिनील किरण शोषतो.
कोरिऑलिस बलामुळे (Coriolis force) उत्तर गोलार्धात वारे कोणत्या दिशेला वळतात?

धडा १६: वातावरणीय दाब व वारे
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. आपल्या उजवीकडे
फेरेलच्या नियमानुसार उत्तर गोलार्धात वारे उजवीकडे व दक्षिण गोलार्धात डावीकडे वळतात.
दवबिंदू (dew point) म्हणजे काय?

धडा १७: आर्द्रता व वृष्टी
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. ज्या तापमानाला हवा बाष्पाने संपृक्त होते व सांद्रीभवन सुरू होते ते तापमान
हवा थंड होत दवबिंदूपर्यंत आली की ती संपृक्त होते आणि बाष्पाचे सांद्रीभवन सुरू होते.
उधाणाची भरती (spring tide) केव्हा येते?

धडा २०: लाटा, भरती-ओहोटी व सागरी प्रवाह
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अमावस्या व पौर्णिमेला
अमावस्या व पौर्णिमेला सूर्य, चंद्र व पृथ्वी एका रेषेत येतात, त्यामुळे सर्वाधिक उंच भरती येते; अष्टमीला भांगाची भरती येते.

📘 या विषयाच्या नोट्स 📝 सर्व विषयांचे MCQ

बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ

इंग्रजी मराठी हिंदी इतिहास राज्यशास्त्र अर्थशास्त्र समाजशास्त्र मानसशास्त्र

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.